سیروسلوک و مجاهده با نفس از دیدگاه عارفان قرن سیزدهم به بعد

مجاهده با نفس، اساسیترین شرط برای تهذیب خ4لق و خوی انسانی و آماده شدن برای سلوک است. راه افتادگان در این وادی و ره یافتگان مقصد نهایی همگی بر این قول تاکید دارند که بزرگترین و دشوارترین عقبه ای که همواره مایه ی تهدید سالکان طریق الی االله تعالی بوده است، همین مهلکه ی ن3فس است و فریبنده ترین ابزاری که در دست شیطان قرار دارد تا بندگان خدا را بیش از حد به خود مشغول و از خداوند بزرگ غافل سازد، همین ابزار ن3فس است که شیطان، مهار انسان را به دست آن می سپارد تا به هر سویی که میخواهد، او را بکشاند.مجاهده و مبارزه با نفس چیزی نیست جز آن که انسان با پیروی محض از شریعت و دین مبین اسلام و با رعایت و التزام نظری و عملی به احکام شارع مقدس، خود را در برابر وسوسه های شیطان مصون ساخته، و مهار اسب سرکش نفس را در اختیار گرفته و در واقع شیطان را خلع سلاح نماید.طبیعی است که این امر، یعنی مهار کردن نفس و خارج نمودن گردن از یوغ آن، آسان نخواهد بود و نیاز به ریاضت و سختکوشیهای فراوان دارد ولی با همه ی سختیهای راه، امری نیست که بگوییم دستیافتن به آن و رسیدن به سرمنزل مقصود، امری محال و غیر ممکن است که اگر چنین می بود، از فیض وجود انسانهایی پیراسته و عارف در گذشته و حال بی نصیب می ماندیم.نگارنده در این مقاله بر آن است تا دیدگاه های نظری و عملی صاحبان اندیشه و آرای عارفان قرن سیزدهم به بعد بنام بپردازد و با آوردن شرح حال و آرای عده ای از عارفان برجسته که از چشمه سار زلال مکتب متر6قی تشیع سیراب گشته، قصد آن را دارد تا راه های سیر و سلوک را معر6فی نماید که با التزام به شریعت و پیروی از طریقت، به منبع حقیقت، دست یافته و توانسته اند فضائل نیک انسانی را ملکهی وجود خویش ساخته و در عمر پربرکت خویش، ضمن مهذ6ب ساختن خود، مایه ی ارشاد و هدایت دیگران شوند.

کلیدواژه ها:

سیر و سلوک ، نفس ، عرفان ، اسلام ، تشیع