عناصر ساختاری شعر دریچه ها سروده مهدی اخوان ثالث

اخوان ثالث (م. امید)، گاه، برای تسکین خاطر آتش خیز خویش، به موضوعات و مضامین عاشقانه روی می آورد. موضوع جهان­شمول عشق دریچه ای می شود تا برای لحظاتی، از تنفس در درون­مایه های سیاسی–اجتماعی که برای اخوان سرشار از تعفن و اختناق است، در امان بماند؛ دریغا که این گونه سروده ها نیز یاس آلودند. محبوب و منظور او نیز یا از اهالی زمستان است که سرمای سخت و سوزان، عاطفه اش را افسرده و منجمد کرده است یا در سفر و هجران است؛ بدین گونه عشق یاس آلود، دردی بر دردهای ژرف اخوان، افزوده است. مثنوی دریچه ها که محتوایی غنایی و غزل گون دارد، چنین است. در این مقاله، عناصر ساختاری شعر دریچه ها به روش تحلیل و توصیف متن بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که قالب شعر، تعیین کننده قطعی و نمودار بی چند و چون یک اثر نیست، بلکه معنا، قالب را به دنبال خود می کشاند. شعر دریچه ها که حاصل تجربه های عینی و بیرونی سراینده است و در بحر هزج مسدس اخرب مقبوض سروده شده، از مترنم ترین و مطبوع ترین وزن و آهنگ ها، برخوردار است که این امر، خلاف نظر پیشنیان درباره این بحر است. در این سروده، معنا، زبان و تصویر هماهنگ جلوه می کنند. شفافیت و سادگی و صمیمیت معنایی، سبب شفافیت و سادگی زبان و تصاویر شده است.  

کلیدواژه ها:

اخوان ثالث ، دریچه ها ، ساخت ، عناصر ساختاری