بغ بانو یا شهبانو (در تفسیر شخصیت زن نقش برجستهٔ نرسه در نقش رستم)

نقش برجستهٔ ساسانی نرسه ( 293 تا 303 م) در نقش رستم نشانهٔ نخستین بازگشت به ترکیب بندی تاجگذاری ایستاده در هنر ساسانی از زمان اردشیر اول است. نقش برجسته به صورت ترکیب بندی نامتقارنی از پنج پیکر نمایش داده شده است، در سمت راست صحنه، پیکر پادشاه در حال دریافت دیهیم پادشاهی الهی از دست زنی با تاجی کنگره دار و بدون حجابی بر سر، و فاقد کوریمبوس سلطنتی است یعنی پارچه ای که روی موهای جمع شده را می پوشاند. دست چپ پادشاه به دستهٔ شمشیر تکیه داده و دست چپ زن در زیر آستین بلند لباسش پنهان شده است. میان آنها یک شخصیت کوتاه قامت قرار دارد که یادآور همان دو شخصیت کوتوله در نقش برجستهٔ اردشیر اول است که در نقش رجب به تصویر کشیده شده است. پشت پادشاه تصویر دو تن از اشراف زادگان نقش بسته است که به نشانهٔ احترام دست راست خود را بالا برده اند. علی رغم نبود کتیبه، در قیاس با نقش برجستهٔ نخستین پادشاه ساسانی، اردشیر یکم، که در آن تاجگذاری نمادین توسط اهورهمزدا انجام می شود، در نقش برجستهٔ نرسه پیکر زنی به چشم می خورد که طبق سنت میان پژوهشگران به عنوان بغ بانو آناهیتا شناخته می شود. با این حال نظرات دیگری نیز وجود دارد که این تصویر را مربوط به شه بانوی ساسانی می داند و اخیر ا نیز طرفداران زیادی پیدا کرده است. هدف این مقاله تحلیل و بررسی هر دو دیدگاه بر مبنای استدلالات نوین است و سعی ما بر این است که در این خصوص به یک نتیجهٔ مستدل برسیم: تصویر زن در نقش برجستهٔ نرسه متعلق به کیست؛ شهبانو یا بغ بانو