ارزیابی عوامل موثر بر بهره برداری نامناسب از سامانه های طرح توسعه شبکه آبیاری و زهکشی شاوور و ارایه راهکارها

به علت محدودیت کمی و کیفی منابع آبی در مناطق خشک و نیمه خشکی همچون ایران، بررسی بهره برداری از شبکه های آبیاری و زهکشی به عنوان یکی از بخش های پرمصرف آب از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در کشور ایران و در راستای دستیابی به خودکفایی، سرمایه گذاری های عظیمی جهت مطالعات، طراحی و اجرای شبکه های آبیاری انجام گرفته است. با وجود افزایش اشتغال و درآمد در مناطق احداث شبکه ها، در عمل مشاهده می گردد پس از گذشت چند سال از بهره برداری، ناکارآمدی آن ها در امور بهره برداری و نگهداری و بهره وری آب مشکلاتی را به وجود آورده است. در پژوهش حاضر ارزیابی عوامل موثر بر بهره برداری نامناسب از سامانه های طرح توسعه شبکه آبیاری و زهکشی شاوور صورت پذیرفت، طرح توسعه شبکه آبیاری شاوور جهت کاشت غالب محصولات گندم (نیاز آبی 590 میلی متر) و ذرت (نیاز آبی 1020 میلی متر) برنامه ریزی شده است، با این وجود کشاورزان اقدام به کشت برنج (نیاز آبی 2310 میلی متر) نموده که به مراتب نیاز آبی بیشتری داشته و بهره برداری از شبکه را با مشکلات فراوانی مواجه ساخته است. در این تحقیق پس از شناسایی عوامل تاثیرگذار شامل معیارهای فنی و اجرایی، اقتصادی، اجتماعی آموزشی زیر معیارهای هر یک با نظر کارشناسان و خبرگان فعال در زمینه آبیاری و زهکشی تعیین گردید. پس از بررسی و مطالعات لازم جهت ارزیابی گزینه های تحقیق که شامل سازه های پیش ساخته، سازه های درجا، الگوی کشت، برنامه آبیاری و بهره وری از آب مصرفی می باشد، مقایسه زوجی گزینه ها نسبت به زیرمعیارها انجام شده و میزان اهمیت هرکدام تعیین گردید. سپس در سطح بالاتر زیرمعیارها نسبت به معیارها مقایسه زوجی شده و اهمیت آن ها نسبت معیارهای اصلی مشخص شد. تجزیه و تحلیل نتایج نشان داد که در میان معیارهای بررسی شده معیار فنی و اجرایی و اجتماعی به ترتیب با وزن 0/567 و 0/069 دارای بیشترین و کمترین اهمیت می باشند. نتایج تحلیل حساسیت حاکی از این است که گزینه سازه های پیش ساخته با وزن 39 درصد و گزینه الگوی کشت محصولات کشاورزی با وزن 12/5 درصد به تربیب دارای بیشترین و کمترین اهمیت می باشند.

کلیدواژه ها:

تحلیلی سلسله مراتبی ، شبکه های آبیاری و زهکشی ، بهره برداری ، معیارهای و زیرمعیارها