بررسی تعاریف، شاخص ها و ارزیابی اثرات وقوع پدیده خشکسالی

براساس تعریف مفهومی، خشکسالی عبارت است از یک دوره ممتد کمبود بارش که منجر به صدمه دیدن محصولات زراعی و کاهش عملکرد آنها می شود. خشکسالی دارای انواع مختلفی است. اما مهمترین آن ها شامل خشکسالی هواشناسی، هیدرولوژیکی، کشاورزی و اقتصادی اجتماعی است. اصولا خشکسالی هواشناسی به وضعیتی ناشی از کمبود بارندگی مربوط می شود. در حالی که خشکسالی هیدرولوژیکی مربوط به دوره های زمانی است که طی آن حجم جریان رودخانه ها یا سطح آ بهای زیرزمینی کاهش می یابد. این وضعیت غالبا بر اثر کمبود یا فقدان بارش زمستانی در عرض های میانی به وقوع می پیوندد. خشکسالی کشاورزی به وضعیتی اطلاق می شود که بر محصولات کشاورزی یا جنگلی تاثیر می گذارد و به ویژه سبب خشکی خاک می شود. خشکسالی اقتصادی اجتماعی نیز زمانی رخ می دهد که تقاضا برای یک کالای اقتصادی خاص به دلیل کاهش عرضه آب نسبت به شرایط معمول افزایش یابد. خشکسالی دارای سه مشخصه شدت، مدت و وسعت است و برای اعمال هر نوع نظام مدیریت کشاورزی، نیازمند شناخت این مشخصات بهوسیله نمایه های معتبر می باشد و تصمیم گیری درباره توسعه منطقه باید متناسب با ظرفیت منابع موجود و شناخت شرایط جوی آن ها باشد. وقوع خشکسالی اجتناب ناپذیر بوده و نمی توان مانع از آن شد و تنها با اتخاذ روش های مدیریت صحیح می توان خسارات حاصل از این پدیده طبیعی را کاهش داد. بکارگیری روش هشداردهی سریع و مراقبت و تحلیل داده ها در هر مقطع زمانی، شناخت دقیقی را از خشکسالی موجب می شود و پایش وضعیت خشکسالی امکان ایجاد سیستم پیش آگاهی را در راستای مدیریت ریسک فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

خشکسالی ، بارش ، کشاورزی ، هیدرولوژی ، مدیریت ریسک