ارزیابی تغییرات خشکسالی استان یزد با استفاده شاخص های استخراجی از تصاویر ماهواره ای سنجنده MODIS

اندازه گیری های میدانی برای تولید شاخص های خشکسالی از دقت بالایی برخوردارند. از طرفی برآورد خشکسالی از طریق این اندازه گیری ها بسیار پرهزینه است. بنابراین سنجش از دور می تواند برای استخراج ویژگی های هواشناسی یا بیوفیزیکی سطح زمین مورد توجه بیشتری قرار گیرد. مشاهدات فضایی از طریق قابلیت دریافت اطلاعات با قدرت تفکیک مکانی و زمانی در سطح وسیعی از زمین، امکان پایش خشکسالی را با استفاده از تکنولوژی سنجش از دور فراهم می آورد. منطقه مورد مطالعه مرکز کشور ایران، استان یزد می باشد. از داده های طیفی و حرارتی سنجنده MODIS ماهواره ترا بین سال های 2000 تا 2015 برای ماه های (فوریه، می، آگوست، نوامبر) جهت محاسبه شاخص وضعیت پوشش گیاهی((VCI، شاخص وضعیت دمایی((TCI و شاخص سلامت پوشش گیاهی (VHI)، استفاده گردید. همچنین برای محاسبه شاخص استاندارد شده بارش (SPI)، داده های بارش برای 11 ایستگاه در منطقه از سال 1999 تا 2015 استفاده گردید. شاخص SPI در مقیاس زمانی یک ساله، جهت ارزیابی موقعیت شاخص های سنجش از دوری، مورد استفاده قرار گرفت. برای محاسبه شاخص VCI از شاخص نرمال شده پوشش گیاهی (NDVI) استفاده گردید. همچنین جهت محاسبه شاخص TCI از دمای درخشایی استفاده گردید. در ادامه شاخص های VCI و TCI، شاخص VHI محاسبه شد. سپس مقادیر شاخص های VCI،TCIو VHI برای11 ایستگاه در منطقه و برای هر ماه از نتایج استخراج و در آخر همبستگی بین این مقادیر با مقادیر شاخص SPI محاسبه گردید. نتایج نشان می دهد که در منطقه مورد مطالعه شاخص VCI،بهترین عملکرد را طول سال داشته است در هر 4 ماه بهتر از شاخص های دیگر عمل کرده است همچنین شاخص VHI روشی مناسب برای ماه های می و اگوست و شاخص TCI نیز شاخص مناسبی می باشد. طبق نتایج حاصل از این تحقیق از این سه شاخص می توان برای برآورد خشکسالی در سایر نقاط ایران استفاده کرد.

کلیدواژه ها:

خشکسالی ، سنجنده مودیس ، شاخصVCI ، شاخصTCI ، شاخصVHI ، .SPI