بررسی قاعده عسر و حرج در عبادات از دیدگاه مذاهب خمسه

قاعده عسر و حرج از قواعد بسیار مهم، کاربردی و دارای قلمرو بسیار وسیع و گسترده و فراگیر در فقه امامیه و عامه است. با توجه به قرآن کریم و منابع فقهی شیعه معلوم می شود که قواعد همانند قاعده عسر و حرج، نفى ضرر و... در قرآن کریم و سنت ریشه بسیار مستحکم، دارد و از همان سالهاى نخست، مسلمانان، این دو منبع؛ یعنی قرآن کریم و سنت را دراختیار داشته و این نکته را، که انجام برخی از تکالیف شرعی برای برخی افراد، مثلا روزه برای افراد مریض و کهن سال که توان روزه گرفتن را ندارد، سخت و دشوار است، و بواسطه لا حرج حکم اولیه برداشته می شود، از همان صدر اسلام در ارتکاز مسلمانان متشرع و آگاه به موازین شرعى بودهاست؛ یعنی کسانی که نسبت به دین فهم عمیق داشتند، با توجه به فهم شان از دین و سیره؛ میدانستند که اگر انجام تکالیفی برای انسان همراه با مشقت و سختی باشد، توسط حکم دیگری )حکم ثانویه( برداشته می شود. و عارض شدن بر خى حالات برای بعضی افراد؛ همانند حالت اضطرار، عجز و ناتوانی نسبت به انجام برخی از تکالیف، سبب تغییر و تبدیل، حکم میگردد. به دلیل اهمیت فراوان این قاعده در مباحث فقهی و حقوقی و حل برخی ازمعضلات اجتماعی بر آن شدیم تا بحث در خصوص این قاعده در عبادات را از دیدگاه مذاهب خمسه مورد بررسی قرار دهیم. رساله فوق شامل 5 فصل بوده که فصل اول کلیات تحقیق ،فصل دوم پیرامون مستندات و مفاد قاعده ی عسر و حرج، در فصل سوم رخصت یا عزیمت بودن قاعده عسر و حرج ، فصل چهارم با عنوان دامنه ی کاربرد عسر و حرج به نقد و تحلیل آن پرداخته ، فصل پنجم مجاری قاعده ی عسر و حرج در تکالیف عبادی مورد بررسی قرار می گیرد

کلیدواژه ها:

حرج ، عبادات ، مذاهب خمسه