جامعه شناسی زبان

موضوع شناخت زبان و ماهیت آن پیشینه ای بس کهن دارد و از قرن چهارم پیش از میلاد توجه حکیمانی چون افلاطون و ارسطو را نیز به خود معطوف کرده است. زبان ساده ترین وسیله ای است که ما در زندگی روزمره برای ایجاد ارتباط با همنوعان خود در اختیار داریم و مهمترین وسیله ارتباط افراد بشر و پایه همه نهادهای اجتماعی است. از همین رو از میان نقش های مختلفی که برای زبان قایل شده اند نقش اصلی را به ایجاد ارتباط و بیان اندیشه مکتوم داده اند؛ چرا که بشر در اجتماع ناگزیر است تجربه هایش را به دیگران منتقل کند و متقابلا تجربه های دیگران را دریابد و برای این منظور ابزاری ساده تر و در عین حال کاملتر و کارآمدتر از زبان در اختیار ندارد. (نجفی،35:1384 )بدین ترتیب میتوان گفت زبان پدیدهای است اجتماعی که پیدایش آن به زمان شکل گرفتن نخستین اجتماعات انسانی برمی گردد. در واقع، زبان یکی از ضرورت های زندگی اجتماعی است و به کارگیری آن از ویژگیهای انسان اجتماعی به شمار می آید. از هنگامی که انسان برای ادامه حیات و بقای خود به زندگی اجتماعی روی آورد، ناگزیر به نوعی نظام ارتباطی برای پیامرسانی نیز نیازمند شد و بدین ترتیب، زبان در کلی ترین مفهوم و ابتداییترین شکل آن پدید آمد. بنابراین، زبان در اجتماعات انسانی و در متن زندگی گروهی و روابط اجتماعی به واسطه نیاز انسان ها به ارتباط با یکدیگر پدید آمد و در یک روند تحولی چندصد هزار ساله اشکال گوناگونی به خود گرفت. از همین جهت است که زبان را نهادی اجتماعی دانسته اند که مهمترین نقش آن ایجاد ارتباط است. (ضیایی قوچان عتیق،48:1393)با توجه به آنچه گفته شد، ملاحظه میشود که زبان و جامعه از راه های زیادی با یکدیگر پیوند یافتهاند و همبستگی دارند. در چند دهه اخیر شناخت روز افزون اهمیت این ارتباط منجر به پیدایش رشته جدیدی به نام جامعه شناسی زبان شده است. روال ارایه مطالب در این مقاله بدین صورت است: پس از مقدمه به تعریف جامعه شناسی زبان پرداخته میشود، در ادامه به زبانشناسی اجتماعی و جامعه شناسی زبان، سیر و تحول جامعه شناسی زبان و در نهایت نتیجه گیری پرداخته میشود.

کلیدواژه ها:

زبان ، اجتماع ، جامعه شناسی زبان ، زبانشناسی اجتماعی