تعیین ارزش غذایی 11 رقم خلر کشت شده در شرایط دیم در استان لرستان

به منظور تعیین ارزش غذایی و ترکیبات شیمیایی یازده رقم خلر کشت شده دراستان لرستان به طور هم زمان با بررسیخصوصیات زراعی، اجزای عملکرد صفات مورفولوژیکی یازده رقم خلر کشت پائیزه در شرایط دیم در شهرستان خرم آباد، آزمایش طی دوسال زراعی 89-88 و 90-89 درایستگاه تحقیقات کشاورزی خرم آباد درقالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با چهار 11 تیمار در سه تکرار اجراء گردید. دراین آزمایش به منظور تعیین ترکیبات شیمایی و قابلیت هضم ظاهری به روش آزمایشگاهی طی دو سال ارقام کشت شده در سه مرحله اوایل گلدهی ، 50 درصد گل دهی و بسته شدن کامل دانه ها از علوفه کامل ( برگ، ساقه و غلاف ها ) نمونه گیری شد. نمونه ها درشرایط سایه درهوای معمولی خشک شدند. سپس براساس حداقل وزن خشک با هم مخلوط شدند. نمونه ها پس از همگن سازی آسیاب شدند سپس به روش تجزیه تقریبی تجزیه شیمیایی شدند. مواد مغذی اندازه گیری شده شامل: انرژی خام، پروتئین خام، کل خاکستر، چربی خام، ADF، NDF کلسیم، فسفر، سدیم، کلر، پتاسیم. همچنین قابلیت هضم نمونه ها به روش آزمایشگاهی تعیین شد. در این آزمایش درمجموع 33 نمونه علوفه مورد آزمایش قرارگرفت. اطلاعات بدست آمده با استفاده ازبسته نرم افزاری spss 11 آنالیز آماری شد و تجزیه و تحلیل آماری داده های حاصله شامل میانگین، انحراف معیار، دامنه تغییرات و ضریب تغییرات ( C.V ) محاسبه گردید. نتایج این آزمایش نشان داد که ژنوتیپ پیشرفته 521 با میانگین 12/42 درصد پروتئین خام و 1152 کیلوکالری انرژی خام همچنین الیاف خام معادل 17/86 درصد و قابلیت هضم ظاهری 78/69 درصد بالاترین غلظت مواد مغذی و قابلیت هضم نسبت به سایرژنوتیپ ها برتری نشان داد. از نظرغلظت مواد معدنی مانند کلسیم،فسفر،سدیم وکلروسایرمواد معدنی بین ژنوتیپ های مختلف تفاوت معنی داری مشاهده نشد ( P≥0/005 ). البته ژنوتیپ پیشرفته 299 بیشترین عملکرد دانه معادل 3374 کیلوگرم درهکتاررا داشت و بالاترین شاخص برداشت با 36/9 درصد مربوط به ژنوتیپ پیشرفته 449 بود. همچنین بیشترین عملکرد بیولوژیک با 9867/5 کیلوگرم ماده خشک درهکتار مربوط به ژنوتیپ پیشرفته 521 بود. میانگین ضرایب قابلیت هضم ماده خشک، ماده آلی، پروتئین خام، چربی خام، الیاف خام و ان - اف - ای دانه خلر به ترتیب برابر 11/82، 76/79، 74/82، 39/68، 49/60 و 17/84 درصد تعیین شد. همچنین در این آزمایش میانگین ماده خشک، خاکستر خام، پروتئین خام،چربی خام، الیاف خام، ان - اف - ای (N.F.E) و دیواره سلولی و کربوهیدرات محلول در شوینده خنثی (N.D.F) برای همه نمونه های تجزیه شده به ترتیب معادل 84/93، 2/4، 8/69، 1/2، 47/5، 24/58، 19/16 و 69/12 درصد بود. همچنین در این آزمایش میانگین ماده خشک، خاکستر خام، پروتئین خام، چربی خام، الیاف خام، ان - اف - ای (N.F.E) و دیواره سلولی و کربوهیدرات محلول درشوینده خنثی (N.D.F) برای همه نمونه های تجزیه شده به ترتیب معادل 84/93، 2/4، 18/69، 47/5، 24/58، 19/16 و 69/12 درصد بود. همچنین در این آزمایش نشان داد که علوفه و دانه خلر از لحاظ درصد پروتئین خام و قابلیت هضم ظاهری یکی از علوفه های با کیفیت بالا در تغذیه دام محسوب می شود. بطوری که میانگین پروتئین خام دانه این گیاه 33/56 درصد و برای علوفه آن در اوایل گلدهی، اواسط گلدهی و اواخر گلدهی به ترتیب 14/58، 20/65 و 18/85 درصد است و قابلیت هضم ظاهری علوفه آن نیز 78/69 درصد است بطوری که ارزش غذایی هر کیلوگرم علوفه خلر تقریبا معادل 746 کیلوگرم علوفه یونجه است. در مجموع با توجه به نتایج تجزیه شیمیایی و مقدار پروتئین خام تولیدی در واحد سطح می توان توصیه نمود که رقم پیشرفته 521 را برای ایجاد لاین امید بخش و معرفی رقم بر دیگر ارقام برتری دارد.

کلیدواژه ها:

خلر ، عملکرد دانه ، عملکرد بیولوژیک ، درصد پروتئین ، خصوصیات موفولوژیک ، شرایط دیم