شناسایی مولفه های اجتماعی موثر بر شکل گیری فضای شهری خلاق مبتنی بر الگوهای رفتاری شهروندان در میدان نقش جهان اصفهان

در دهه های اخیر، توجه به ابعاد اجتماعی در فرآیند برنامه ریزی و طراحی شهری به ویژه در بستر فضاهای عمومی، اهمیت روزافزونی یافته است. رویکردهای نوین شهرسازی بر این باورند که کیفیت محیط شهری تنها با مداخله های کالبدی حاصل نمی شود، بلکه مولفه های اجتماعی و الگوهای رفتاری شهروندان نقش محوری در شکل گیری فضاهای شهری خلاق دارند. از این منظر، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مولفه های اجتماعی موثر بر ارتقای فضای شهری خلاق در بافت های شهری، به مطالعه موردی میدان نقش جهان اصفهان پرداخته است؛ میدانی که به عنوان یکی از نمونه های برجسته فضاهای عمومی تاریخی، واجد ظرفیت های متنوع برای بروز کنش های اجتماعی و فرهنگی شهروندان است.روش پژوهش از نوع توصیفی _ تحلیلی و با رویکردی کاربردی طراحی شده و گردآوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مشاهدات میدانی و پیمایش پرسشنامه ای صورت گرفته است. تحلیل یافته ها نشان می دهد شاخص هایی همچون وجود پاتوق ها و قرارگاه های رفتاری، احساس ایمنی و امنیت، تنوع قومی و فرهنگی، دسترسی به مراکز خدماتی و رفاهی، مدیریت ناهنجاری های اجتماعی، میزان دلبستگی و تعلق خاطر به مکان، و فرصت های مشارکت در فعالیت های اجتماعی، از مهم ترین عوامل ارتقای فضای شهری خلاق در میدان نقش جهان محسوب می شوند. نتایج پژوهش نشان می دهد که این مولفه ها نه تنها در بازتولید پویایی اجتماعی و فرهنگی فضاهای عمومی نقش دارند، بلکه می توانند به عنوان چهارچوبی تحلیلی برای سیاست گذاری و بازآفرینی فضاهای تاریخی و فرهنگی در سایر شهرها نیز به کار گرفته شوند. بدین ترتیب، مطالعه حاضر با تکیه بر پیوند میان رفتار شهروندان و کیفیت محیط شهری، افق های تازه ای را در راستای تحقق فضای شهری خلاق و ارتقای زیست پذیری محیط های عمومی فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

شاخص های اجتماعی ، فضای شهری خلاق ، الگوهای رفتاری ، میدان نقش جهان