طراحی الگوی مفهومی بازگشت ارز حاصل از صادرات غیرنفتی ایران در چارچوب نظام ارز شناور مدیریت شده

بازگشت ارز حاصل از صادرات غیرنفتی یکی از چالش برانگیزترین مسائل نظام ارزی ایران در سال های اخیر بوده است. با وجود تصویب آیین نامه ها و بخشنامه های متعدد همچنان حجم قابل توجهی از ارز حاصل از صادرات به چرخه رسمی کشور بازنمی گردد. این مقاله با روش تحلیلی-توصیفی و با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و بررسی اسناد بالادستی و گزارش های رسمی به دنبال طراحی یک الگوی مفهومی جامع برای بازگشت ارز صادراتی در چارچوب نظام شناور مدیریت شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که عوامل موثر بر بازگشت ارز را می توان در چهار دسته اصلی طبقه بندی کرد: (۱) عوامل انگیزشی اقتصادی (شکاف نرخی، سودآوری بازگشت)، (۲) عوامل نهادی قانونی (شفافیت، قوانین، ثبات، مقررات، تضمین های حقوقی)، (۳) عوامل نظارتی - اجرایی (سامانه های یکپارچه، شدت نظارت، جرایم و تخفیفات) و (۴) عوامل بین المللی (تحریم ها، کانال های انتقال ارز، سازوکارهای تهاتر). در پایان، الگوی پیشنهادی تحت عنوان «الگوی چهارسویه بازگشت ارز» ارائه می شود که می تواند مبنای تدوین سیاست های عملیاتی بانک مرکزی و دولت قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بازگشت ارز صادراتی ، نظام شناور مدیریت شده ، صادرات غیرنفتی