مدیریت کسری بودجه و آثار آن بر اقتصاد

با در نظر گرفتن شقوق تامین مالی هر یک از این مخارج است برای دستیابی به این هدف، یک الگوی تعادل عمومی پویایی تصادفی با لحاظ واقعیت های اقتصادی ایران طراحی و سپس مقادیر ورودی الگو بر اساس داده های فصلی طی دوره ۱۳۶۹-۱۳۹۷ تعیین و الگو حل شده است. بررسی پویایی های الگو بیانگر آن است که تکانه افزایش مخارج مصرفی باعث بروز تورم و کاهش تولید می شود اما هر چه سهم انتشار اوراق مشارکت در تامین مالی این مخارج افزایش یابد از شدت رکود تورمی آن کاسته می شود. همچنین، تکانه افزایش مخارج عمرانی دولت علاوه بر افزایش تورم به رونق تولید نیز کمک می کند، اما هر چه سهم استقراض از منابع بانک مرکزی برای تامین این مخارج افزایش یابد فشارهای تورمی افزایش یافته و افزایش تولید نیز کمتر و کمتر خواهد شد. در مجموع نتایج موید آن است که در مقایسه با تکانه مخارج مصرفی دولت مخارج عمرانی دولت دارای آثار تورمی کمتر توام با رشد تولید است. همچنین افزایش سهم انتشار اوراق در تامین مالی مخارج دولت سبب کاهش نوسانات تورم و بهبود شرایط تولید و یا به عبارت دیگر منجر به رشد غیرتورمی بخش حقیقی اقتصاد خواهد شد. در اقتصاد سیاسی معاصر ایران موضوع تامین مالی مخارج دولت به خصوص در شرایطی که دولت با کسری بودجه مواجه می شود یک موضوع تکرارشونده و با اهمیت است. از مهم ترین دلایل وجود کسری بودجه در ایران بزرگ بودن دولت، ناکافی بودن منابع مالیاتی و نوسانات درآمدهای نفتی است. از طرف دیگر، وجود درآمدهای نفتی سهل الوصول، روند به شدت صعودی و کاهش ناپذیر مخارج دولت را به همراه داشته است. در سال های اخیر رشد کسری های مالی در نتیجه افزایش بدهی دولت توجه سیاست گذاران مالی را جلب کرده است. در حالی که برخی از اقتصاددانان کسری بودجه دولت را باعث ایجاد مشکلات اقتصادی نظیر بالا بودن نرخ بهره واقعی و عدم تعادل تراز پرداخت ها و نظایر آن می دانند، گروهی دیگر ایجاد کسری در بودجه دولت با سیاست های مالی انبساطی را زمینه رونق و برطرف کننده رکود و بیکاری می دانند.