نقش فناوری بلاکچین در بهبود شفافیت، افزایش قابلیت اتکای اطلاعات و کاهش تقلب در فرایند حسابرسی

این پژوهش به بررسی نقش فناوری بلاکچین در بهبود، شفافیت، افزایش قابلیت اتکای اطلاعات و کاهش تقلب در فرایند حسابرسی می پردازد. با پیچیده تر شدن سیستم های اطلاعاتی حسابداری، افزایش حجم داده های مالی و گستردگی تعاملات بین سازمانی، روش های سنتی حسابرسی با محدودیت هایی همچون تاخیر در دسترسی به اطلاعات، نمونه گیری محدود، احتمال دستکاری داده ها و ریسک تقلب مواجه هستند. در این زمینه بلاکچین به عنوان دفتر کل توزیع شده غیرمتمرکز و تغییرناپذیر ظرفیت بالقوه ای برای بازطراحی فرایندهای حسابرسی و ارتقای کیفیت گزارشگری مالی دارد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مرور اسنادی مفاهیم پایه بلاکچین، انواع آن (عمومی، خصوصی و کنسرسیومی)، قراردادهای هوشمند و ارتباط آن با حسابرسی را بررسی می کند. داده ها از مقالات علمی معتبر، گزارش های حرفه ای موسسات حسابرسی و منابع دانشگاهی منتشر شده در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد ثبت بلادرنگ تراکنش ها، تغییرناپذیری داده ها و امکان انجام تاییدهای مستقل توسط ذی نفعان، اثربخشی و کارایی حسابرسی را افزایش داده و کیفیت شواهد آن را بهبود می بخشد. استفاده از بلاکچین موجب کاهش عدم تقارن اطلاعاتی میان مدیران، حسابرسان و نهادهای ناظر، افزایش شفافیت اطلاعات مالی و تقویت قابلیت اتکای داده های حسابداری می شود. قراردادهای هوشمند نیز با خودکارسازی کنترل های داخلی و کاهش مداخله انسانی به کاهش خطاها و پیشگیری از تقلب های مالی کمک می کنند. با وجود این مزایا، چالش هایی مانند هزینه های پیاده سازی، مسائل مقیاس پذیری، محدودیت های حریم خصوصی، نبود استانداردهای حرفه ای یکپارچه و مقاومت سازمانی مانع استفاده گسترده از بلاکچین در حسابرسی هستند. بررسی ها نشان می دهد به کارگیری مدل های ترکیبی بلاکچین خصوصی و کنسرسیومی همراه با چارچوب های کنترل داخلی قوی و مدیریت ریسک فناوری اطلاعات، راهکار عملی برای بهره گیری موثر از بلاکچین در حسابرسی است و می تواند به افزایش شفافیت، قابلیت اتکای اطلاعات و اعتماد ذی نفعان منجر شود.

کلیدواژه ها:

بلاکچین ، حسابرسی ، شفافیت ، قابلیت اتکای اطلاعات ، تقلب ، قراردادهای هوشمند ، حریم خصوصی ، تغییرناپذیری داده ها ، مدیریت ریسک فناوری اطلاعات