تحلیل تطبیقی صکوک سبز و اوراق قرضه سبز در چارچوب مالی اسلامی و پایداری محیط زیست

تشدید چالش های زیست محیطی در دهه های اخیر - از جمله تغییرات اقلیمی، افزایش انتشار گازهای گلخانه ای، آلودگی هوا و آب و تخریب منابع طبیعی - سبب شده است تامین مالی پروژه های دوستدار محیط زیست به یکی از اولویت های دولتها، نهادهای بین المللی و بازارهای سرمایه تبدیل شود. در پاسخ به این نیاز در نظام مالی متعارف اوراق قرضه سبز (Green Bonds) و در نظام مالی اسلامی «صکوک سبز» (Green Sukuk) طراحی شده اند تا منابع مالی را به سمت پروژه های سبز هدایت کنند. با وجود هدف مشترک، این دو ابزار از نظر مبنای حقوقی، ماهیت مالی، انطباق شرعی، ساختار عملیاتی و الزامات گزارش دهی تفاوت های معناداری دارند. این مقاله با رویکرد مروری - تحلیلی و بر اساس منابع معتبر بین المللی (World Bank, ICMA, Climate Bonds Initiative) و منابع اسلامی (AAOIFI, ISDB) به تحلیل تطبیقی این دو ابزار می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اوراق قرضه سبز ابزار بدهی نسبتا ساده و استاندارد شده ای است که در بازارهای مالی غربی و چین توسعه یافته و از نقدشوندگی و شفافیت بالایی برخوردار است. در مقابل صکوک سبز اگرچه از نظر جذب سرمایه اسلامی و پیوند با اقتصاد واقعی مزیت دارد، اما به دلیل وابستگی به عقود شرعی، وجود هیئت نظارت شرعی و لزوم وجود دارایی پایه، پیچیدگی های بیشتری دارد، مشروط بر اینکه استانداردهای شرعی و زیست محیطی یکپارچه شود و بازار ثانویه فعال ایجاد گردد.

کلیدواژه ها:

صکوک سبز ، اوراق قرضه سبز ، مالی اسلامی ، سرمایه گذاری پایدار ، توسعه پایدار ، پایداری محیط زیست