اثر هوش مصنوعی بر تصمیم گیری مدیران در فرآیند مدیریت ریسک مالی و پیش بینی رفتار بازار سرمایه در دوره های رکود و رونق

تحولات گسترده در عرصه فناوری های هوشمند سبب شده است هوش مصنوعی به یکی از موثرترین ابزارهای تصمیم سازی در مدیریت مالی بدل گردد. با گسترش عدم قطعیت های محیطی، نوسانات بازار سرمایه و افزایش ریسک های رفتاری در دوران رکود و رونق اقتصادی، ضرورت بهره گیری از نظام های تحلیلی مبتنی بر داده بیش از پیش احساس می شود. هدف این پژوهش بررسی اثر هوش مصنوعی بر تصمیم گیری مدیران در فرآیند مدیریت ریسک مالی و پیش بینی رفتار بازار سرمایه در دوره های متغیر اقتصادی است؛ موضوعی که با رویکرد شناختی و داده محور، به دنبال تبیین نقش این فناوری در ارتقای کارایی تصمیمات مالی سازمانی می باشد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و با روش مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) انجام شده است. جامعه آماری شامل ۳۸۴ نفر از مدیران مالی فعال در بورس تهران در سال ۱۴۰۴ بود و داده ها از طریق پرسشنامه محقق ساخته گردآوری و با نرم افزارهای SPSS و AMOS تحلیل گردید. یافته ها نشان دادند که تمامی فرضیات پژوهش تایید شدند و هوش مصنوعی دارای بیشترین اثر مستقیم بر تصمیم گیری مدیران مالی است (P=۰.۷۱). همچنین مسیر غیرمستقیم هوش مصنوعی از طریق تصمیم گیری بر مدیریت ریسک مالی و پیش بینی رفتار بازار سرمایه معنادار بود (P=۰.۳۹). شاخص های برازش مدل (RMSEA=۰.۰۵، CFI=۰.۹۴، χ۲/df=۲.۱۱) بیانگر انطباق مناسب ساختار فرضی با داده های تجربی اند. بر اساس تحلیل ها، هوش مصنوعی موجب کاهش سوگیری های شناختی، تسهیل پردازش داده های پیچیده و بهبود سرعت واکنش مدیران در شرایط بحرانی شده است. در جمع بندی نتایج این پژوهش نشان داد که بهره گیری نظام مند از هوش مصنوعی در فرآیندهای مالی سازمان ها علاوه بر ارتقای دقت تصمیم و کاهش خطاهای انسانی، توان پیش بینی بازار را نیز به سطح قابل اتکایی افزایش می دهد. از این رو توسعه زیرساخت های هوش مصنوعی، آموزش مدیران و طراحی چارچوب اخلاقی و قانونی برای استفاده از فناوری هوشمند در حوزه مالی، می تواند مسیر پایداری و ثبات تصمیم گیری را در نظام اقتصادی ایران تقویت نماید.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تصمیم گیری مالی ، مدیریت ریسک ، بازار سرمایه ، دوران رکود و رونق