ارزیابی تحولات مدیریت شهری و چالش های شهرنشینی در کلانشهرها (مورد مطالعه: شهر رشت)

شهرها در طول زمان تحت تاثیر عوامل گوناگون، طبیعی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی تکوین و توسعه و تکامل می یابند. آگاهی از این عوامل و نحوه و میزان تاثیری که هر یک بر تکوین و شکل گیری شهرها در مراحل مختلف زمانی می گذارد در تصمیم گیری برای آینده ضروری است. تلفیق برنامه ریزی استراتژیک حکمرانی مشارکتی و بهره گیری هوشمندانه از فناوری در چارچوب یک چشم انداز توسعه شهری منسجم می تواند چالش های شهرنشینی را کاهش دهد. هدف پژوهش حاضر بررسی روند تحولات شهری و چالش های شهرنشینی می باشد. شهر رشت به علت رشد طبیعی جمعیت و مهاجرپذیری در سه دهه اخیر به توسعه شهری چشمگیری رسیده است چنانکه جمعیت آن از ۱۸۸۹۵۷ نفر در سال ۱۳۵۵ به ۷۶۰۵۵۰ نفر در سال ۱۳۹۵ رسیده است که ۳/۶۵ برابر افزایش نشان می دهد. فرآیند این افزایش جمعیتی توسعه فیزیکی شهری بوده که با توجه به شرایط خاص محیطی و موقعیت ویژه ای که شهر رشت بر بستر آن شکل گرفته است. پژوهش حاضر از روش توصیفی و تحلیلی به سیر شهر و شهرنشینی رشت پس از انقلاب اسلامی پرداخته است و نتایج گویای این مهم بود که در ایجاد اولیه شهر رشت تاثیر عوامل درونی محیطی شامل محیط طبیعی و محیط انسانی چشمگیرتر بوده است در حالی که عوامل برونی مانند تحولات و سیاست های دولت نیز به همان میزان تاثیر داشته است. پس از انقلاب گسترش شهر بیشتر در جهات غرب، شرق و شمال شرقی بوده است و احداث جاده کمربندی که جاده های بندر انزلی، لاهیجان، تهران و فومن را به یکدیگر اتصال می دهد از مهم ترین عناصر دوره جدید شهرنشینی و گسترش شهر به حساب می آید. چالش های اصلی شهرنشینی در کلانشهر رشت شامل فشار بی سابقه بر زیرساخت های موجود نظیر شبکه های حمل ونقل، تامین آب و انرژی و سیستم های دفع فاضلاب، افزایش آلودگی های زیست محیطی اعم از آلودگی هوا، آب و خاک، تخریب فضاهای طبیعی و اراضی کشاورزی اطراف شهرها، گسترش سکونتگاه های غیررسمی و حاشیه نشینی، تشدید نابرابری های اجتماعی و اقتصادی، افزایش نرخ جرم و بزهکاری و کاهش کیفیت زندگی شهروندی است.

کلیدواژه ها:

مدیریت شهری ، شهرنشینی ، توسعه و تحولات شهری ، شهر رشت