تبارشناسی کیفیت نهادی، بار بوروکراتیک و عملکرد سازمانهای عمومی در فضای کسب و کار مطالعه موردی استان کهگیلویه و بویراحمد

چکیده: فیض اله جوزاریان استادیار، گروه اقتصاد دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران در ادبیات نوین اقتصاد فضایی و نهادگرایی تداوم واگرایی منطقه ای و توسعه نیافتگی مناطق مختلف، پیرامونی بیش از آنکه برآمده از کمبود سرمایه فیزیکی باشد ناشی از تله های نهادی، بار بوروکراتیک و اصطکاک های ناشی از کیفیت پایین حکمرانی محلی می باشد؛ از این رو هدف این پژوهش تبارشناسی ترتیبات نهادی، ارزیابی کمی بارهای اداری و اولویت بندی موانع هشت گانه محیط کسب و کار در استان کهگیلویه و بویراحمد است. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و پیمایشی انجام پذیرفت که در آن جامعه آماری شامل فعالان اقتصادی و کارشناسان استان بوده و حجم نمونه بر پایه فرمول کوکران ۳۸۳ = n برآورد گردید؛ ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای ساختاریافته در مقیاس پنج درجه ای لیکرت با ضریب پایایی کل ۰.۹۲۰ = α بود و آزمون ناپارامتریک فریدمن (χ۲) و ضریب همبستگی خطی پیرسون (r) مبنای استخراج نتایج آماری قرار گرفت. یافته های حاصل از آزمون فریدمن نشان داد که در سطح کلان بعد استانی و بومی با میانگین رتبه ۴.۹۸ بالاترین شدت بازدارندگی را ثبت نموده و پس از آن ابعاد زیرساختی (۴.۸۶) و تجاری و مالیاتی (۴.۸۵) در رتبه های بعدی قرار دارند؛ همچنین در سطح تحلیل خرد فساد اداری (۹.۹۲)، پرداخت های غیررسمی و رشوه (۹.۸۲)، ضعف نظارتی (۹.۶۹)، ناامنی اقتصادی و تزلزل حقوق مالکیت (۹.۱۳) و بار بوروکراتیک و کاغذبازی (۸.۴۵) مهم ترین کانون های اصلی فرسایش بهره وری بوده و در ساختار استانی و بومی نیز محدودیت بازار محلی (۶.۸۶)، دخالت های فراوان برخی مسئولین و نمایندگان مجلس (۶.۳۵)، مدیریت های قومی، قبیله ای و سیاسی و لابی گری های پیرامون آن (۶.۳۳) و تله های فقر (۶.۳۱) مهم ترین موانع قفل شوندگی نهادی ارزیابی شده اند و همبستگی تمامی ابعاد با شاخص بهبود فضای کسب وکار در سطح اطمینان ۹۹ درصد (P < ۰.۰۱) به تایید رسید. در نهایت نتایج پژوهش بیانگر آن است که گذار از تله نهادی حاکم بر استان مستلزم خنثی سازی اصطکاک های بوروکراتیک از طریق دیجیتالی سازی جامع و تغییر ترتیبات تخصیص رانت به سوی نظام های شفاف و مبتنی بر نظام شایسته سالاری است.

کلیدواژه ها:

کیفیت نهادی ، بار بوروکراتیک ، لجن اداری ، کهگیلویه و بویراحمد