تحلیل هزینه-فایده- زیست محیطی توسعه صنایع انرژی بر در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس با رویکرد قیمت گذاری سایهای آلایندگی

منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس به عنوان بزرگترین قطب صنایع نفت، گاز و پتروشیمی ایران نقش برجسته ای در تولید ناخالص داخلی و درآمدهای ارزی کشور ایفا می کند اما فعالیت این صنایع با انتشار گسترده آلاینده های هوا و آب همراه است که هزینه های خارجی قابل توجهی بر جامعه و محیط زیست منطقه تحمیل می نماید. از آنجا که این هزینه ها در قیمت های بازاری محصولات انرژی منعکس نمی شوند ارزیابی صحیح طرح های توسعه صنعتی منطقه مستلزم برآورد قیمت سایه ای آلاینده ها و لحاظ آن در تحلیل هزینه-فایده اجتماعی است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی مبانی نظری قیمت گذاری سایه ای ستانده های نامطلوب را مرور کرده و با استفاده از روش تابع مسافت نهاده و تعمیم یافته های مطالعات داخلی و بین المللی مشابه چارچوبی برای برآورد هزینه اجتماعی آلاینده های اصلی صنایع منطقه پارس شامل اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای نیتروژن، ذرات معلق و دی اکسید کربن ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهد قیمت سایه ای این آلاینده ها به طور معنی داری بالاتر از هزینه های در نظر گرفته شده در تعرفه های فعلی کنترل آلودگی است و لحاظ نشدن آن موجب دست بالا برآورد شدن منافع خالص اجتماعی طرح های توسعه صنعتی منطقه می شود. نتایج تحلیل هزینه-فایده اصلاح شده حاکی از آن است که با درونی سازی هزینه های زیست محیطی، توجیه اقتصادی برخی طرح های توسعه انرژی بر کاهش می یابد، در حالی که سرمایه گذاری در فناوری های کنترل آلودگی و انرژی های پاک از منظر رفاه اجتماعی توجیه پذیرتر می شود. بر این اساس طراحی نظام مالیات سبز متناسب با قیمت سایه ای آلاینده ها و تقویت پایش برخط زیست محیطی به عنوان راهکارهای سیاستی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

قیمت سایه ای آلودگی زیست محیطی ، تحلیل هزینه-فایده ، منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس ، اقتصاد محیط زیست