تحلیل نقش ارزهای دیجیتال در مواجهه با تحریم های اقتصادی مطالعه موردی بازارهای مالی ایران

تحریم های اقتصادی به عنوان یکی از ابزارهای اصلی فشار ژئوپلیتیک تاثیرات عمیقی بر اقتصاد کشورهای هدف، به ویژه ایران گذاشته اند. در سال های اخیر ظهور ارزهای دیجیتال به عنوان پدیده ای نوین پرسش های جدیدی را درباره نقش آن ها در مقابله با محدودیت های مالی و اقتصادی مطرح کرده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش ارزهای دیجیتال در مواجهه با تحریم های اقتصادی ایران به تحلیل پویایی های بازارهای مالی در سه دوره زمانی پیش از تحریم، دوره تحریم و دوره تشدید تحریم می پردازد. با استفاده از مدل خودرگرسیونی برداری با ضرایب متغیر در زمان (TVP-VAR) و داده های بازارهای مختلف بورس، دلار، طلا، نفت، بیت کوین، اتریوم و ریپل، تغییرات ساختاری در همبستگی ها، نوسانات و انتقال ریسک میان دارایی ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تحریم ها باعث تضعیف پیوسته ساختار همبستگی میان بازارهای مالی شده و شاخص TCI از ۱۵٫۹۶ در دوره پیش از تحریم به ۱۲٫۲۲ درصد در دوره فشار حداکثری کاهش یافته است. بازار بورس ایران بیشترین تاثیر را از تحریم ها پذیرفته و نوسانات آن به طور چشمگیری افزایش یافته است، در حالی که نوسانات دلار، طلا و نفت کاهش یافته است. همچنین نقش ارزهای دیجیتال در انتقال ریسک و حفظ ارزش دارایی ها در شرایط تحریم مورد تایید قرار گرفت، اما این دارایی ها هنوز نتوانسته اند جایگزین مناسبی برای نظام های مالی سنتی باشند. این پژوهش به سیاست گذاران و فعالان اقتصادی کمک می کند تا درک دقیق تری از پتانسیل ها و چالش های استفاده از ارزهای دیجیتال در شرایط تحریم داشته باشند.

کلیدواژه ها:

تحریم اقتصادی ، ارز دیجیتال ، بازار مالی ، نوسان پذیری ، انتقال ریسک ، مدل TVP-VAR