تحلیل تجربی اثر هوش مصنوعی و دیجیتالی شدن خدمات بانکی بر تحقق عدالت مالی در نظام بانکداری اسلامی ایران(۱۳۸۵-۱۴۰۳)

هدف این پژوهش بررسی اثرات دیجیتالی سازی خدمات مالی بر عدالت مالی در نظام بانکداری اسلامی ایران طی سال های ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۳ است. برای این منظور از داده های رسمی بانک مرکزی و شرکت شاپرک در قالب ۱۲ شاخص کلیدی شامل تعداد پایانه های فروش، ارزش تراکنش های الکترونیکی، نسبت حساب های بانکی فعال، نرخ تورم، رشد واقعی تولید ناخالص داخلی، نرخ سود رسمی و شاخص منطقه ای دسترسی مالی استفاده شد. روش اقتصادسنجی مورد استفاده مدل های خودرگرسیونی با وقفه های توزیع شده (ARDL) و بردارهای خودرگرسیونی (VAR) بود. نتایج نشان می دهد که رشد دیجیتالی سازی یعنی افزایش تراکنش های الکترونیکی و شاخص شمول مالی به طور معناداری باعث افزایش عدالت مالی از طریق کاهش شکاف دسترسی به خدمات بانکی و بهبود توزیع منابع اعتباری میان طبقات اجتماعی شده است (رحمانی، ۲۰۲۰؛ عابدی، ۲۰۲۳). همچنین رابطه ای قوی میان رشد تراکنش های دیجیتال و تثبیت نرخ تورم مشاهده گردید که موید نقش فناوری در بهینه سازی جریان پولی است (احمد، ۲۰۱۹). یافته ها به سیاست گذاران بانکی پیشنهاد می کند توسعه هوش مصنوعی در ارزیابی اعتباری و طراحی نظام های پرداخت هوشمند را در راستای تحقق عدالت مالی اسلامی گسترش دهند.

کلیدواژه ها:

دیجیتالی سازی ، عدالت مالی ، بانکداری اسلامی ، شمول مالی ، مدل ARDL ، هوش مصنوعی مالی