تحلیل فقهی و حقوقی قراردادهای بیمه در نظام حقوق تجارت ایران

قرارداد بیمه به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت ریسک در تجارت مدرن همواره محل تلاقی حقوق خصوصی فقه اسلامی و اصول تجارت بوده است. این مقاله با هدف بررسی جامع چارچوب های حقوقی حاکم بر بیمه در ایران شامل جنبه های ماهوی و شکلی قراردادهای بیمه تدوین شده است. ساختار سنتی قراردادهای بیمه به ویژه در مواجهه با نظریه بیمه اتکایی و بیمه مختلط، نیازمند تطبیق با اصول فقهی و حقوقی داخلی است. در این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی مواد قانونی مرتبط در قانون مدنی و قانون بیمه مورد کاوش قرار گرفته و ضمن بررسی آرای وحدت رویه قضایی، نقاط قوت و ضعف مقررات فعلی در حمایت از منافع بیمه گذار و بیمه گر ارزیابی می شود. تمرکز ویژه ای بر مباحثی چون عقد در عقد، بیمه اتکایی، غرر و جهالت در بیمه های زندگی و مسئولیت مدنی ناشی از حوادث تحت پوشش صورت گرفته است. نتایج نشان می دهد که با وجود تلاش های قانون گذار برای ایجاد چارچوب های مشخص، ابهامات تفسیری همچنان در مواردی چون خسارات معنوی و فوریت اعلام خسارت باقی است که نیازمند اصلاحات قانونی یا تدوین رویه های اجرایی دقیق تر از سوی بیمه مرکزی است. این مقاله پیشنهاداتی در جهت تقویت بنیان های فقهی حقوقی نظام بیمه کشور ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حقوق تجارت ، قرارداد بیمه ، فقه اسلامی ، بیمه اتکایی ، غرر ، مسئولیت مدنی