بررسی مفهوم عدالت اجتماعی بر اساس نظریه جان رالز در داستان کیخسرو در شاهنامه

عدالت اجتماعی از بنیادی ترین مفاهیم در اندیشه سیاسی فلسفی و ادبی به شمار می آید و بازتاب آن را می توان در متون حماسی و ادبی کلاسیک فارسی نیز مشاهده کرد. شاهنامه فردوسی به عنوان یکی از مهم ترین آثار هویت ساز فرهنگ ایرانی سرشار از مضامین مرتبط با عدالت، نظم سیاسی و شیوه حکمرانی است. در این میان داستان کیخسرو به دلیل برجستگی شخصیت پادشاهی او و نحوه مواجهه اش با قدرت، قانون، حق و رعایت مصالح عمومی ظرفیت مناسبی برای تحلیل در پرتو نظریه های جدید عدالت دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی عدالت اجتماعی در داستان کیخسرو بر اساس نظریه عدالت جان رالز انجام شده است. روش این تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است. در این پژوهش مولفه های عدالت اجتماعی در روایت مربوط به کیخسرو استخراج و سپس با دو اصل بنیادین نظریه عدالت رالز و زیرمجموعه های آن تطبیق داده شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که بخش مهمی از کنش ها، تصمیم ها و شیوه حکمرانی کیخسرو را می توان در چارچوب اصول عدالت رالز تبیین کرد؛ به گونه ای که توجه به حق، پرهیز از خودکامگی، رعایت مصلحت جمعی و تلاش برای استقرار نظم عادلانه در کردار او نمود آشکاری دارد. در نتیجه می توان گفت که داستان کیخسرو در شاهنامه، افزون بر ارزش ادبی و حماسی، واجد ظرفیت های قابل توجهی برای بازخوانی در چارچوب نظریه های نوین عدالت اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

شاهنامه ، کیخسرو ، عدالت اجتماعی ، جان رالز