بررسی جایگاه نظام داوری تجاری بین المللی در حل اختلافات اتباع و شرکت های خارجی در ایران و چالش های ناشی از آن

گسترش تجارت فرامرزی توسعه سرمایه گذاری خارجی افزایش حضور شرکت های چندملیتی و پیچیده تر شدن روابط قراردادی بین المللی نظام داوری تجاری بین المللی را به یکی از مهم ترین سازوکارهای حل و فصل اختلافات تجاری تبدیل نموده و جایگاه این نهاد را در تامین امنیت حقوقی، کاهش ریسک سرمایه گذاری و ایجاد اعتماد میان فعالان اقتصادی بین المللی بیش از گذشته ارتقا بخشیده است. در این میان نظام حقوقی ایران نیز با تصویب قانون داوری تجاری بین المللی، پذیرش اصل حاکمیت اراده در انتخاب داوری و ایجاد بسترهای قانونی برای شناسایی و اجرای آرای داوری، گام هایی در جهت همگرایی با نظام حقوق تجارت بین الملل برداشته اما همزمان وجود برخی چالش های تقنینی، محدودیت های ناشی از قواعد آمره، مداخلات قضایی، ابهام در برخی مقررات، کاستی های نهادی، ضعف در توسعه مراکز تخصصی داوری، عدم عضویت در برخی کنوانسیون های مهم بین المللی و نبود رویه ای منسجم میزان کارآمدی این نظام را در اختلافات مربوط به اتباع و شرکت های خارجی تحت تاثیر قرار داده و ضرورت بازاندیشی در جایگاه آن را دوچندان ساخته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و رویکرد تطبیقی انجام گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر چند قانون داوری تجاری بین المللی ایران ظرفیت های قابل توجهی برای حمایت از اراده قراردادی، حل تخصصی اختلافات و جذب سرمایه گذاری خارجی فراهم آورده اما فاصله میان برخی مقررات داخلی و استانداردهای بین المللی، نبود قانون جامع و روزآمد، محدودیت های ناشی از برخی الزامات قانونی، ضعف در تضمین سرعت و قطعیت رسیدگی، چالش های مربوط به شناسایی و اجرای آرای داوری، کمبود داوران متخصص در دعاوی پیچیده بین المللی و ضرورت تقویت تعامل با نهادها و اسناد بین المللی همچنان از مهم ترین موانع ارتقای جایگاه نظام داوری ایران در عرصه تجارت جهانی به شمار می رود و اصلاح این کاستی ها می تواند نقش موثری در افزایش امنیت حقوقی قراردادهای بین المللی و توسعه سرمایه گذاری خارجی ایفا نماید.

کلیدواژه ها:

نظام داوری تجاری بین المللی ، حل اختلافات اتباع ، شرکت های خارجی ، اجرای آرای داوری