اختلاف در صلاحیت در دادگاه صلح با سایر مراجع

قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ و تاسیس دادگاه صلح با هدف تخصصی سازی رسیدگی، کاهش اطاله دادرسی و تفکیک وظایف قضایی از صلح و سازش نظام جدیدی برای توزیع صلاحیت میان مراجع مختلف ایجاد کرده است. با این حال هم پوشانی احتمالی صلاحیت ها میان دادگاه صلح، دادگاه های عمومی و کیفری، خانواده، دادسراها، شوراهای حل اختلاف و مراجع غیر قضایی احتمال سرگردانی اصحاب دعوا و خدشه به امنیت حقوقی را افزایش می دهد، بنابراین تعیین دقیق حدود صلاحیت دادگاه صلح و پیش بینی سازوکار موثر حل اختلاف صلاحیتی ضرورتی اساسی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی، مصادیق و آثار اختلاف در صلاحیت دادگاه صلح با سایر مراجع و ارزیابی رویکردهای قانونی حاکم بر تشخیص مرجع صالح با روش توصیفی و تحلیلی و با بهره گیری از مطالعه کتابخانه ای و تحلیل مقررات، قانونی، نظریات مشورتی و دیدگاه های حقوقی انجام پذیرفته و نشان می دهد که قانون جدید ضمن انتقال بخش مهمی از صلاحیت های قضایی سابق شورای حل اختلاف به دادگاه صلح نوعی صلاحیت نسبی را در این مرجع ایجاد کرده و برای حل اختلافات صلاحیتی، در موارد مختلف نقش دادگاه تجدیدنظر استان را برجسته ساخته است؛ با این حال، ابهام در برخی عناوین صلاحیتی، نحوه مواجهه با دعاوی مرتبط و طاری رابطه میان ارجاع اداری و قرار عدم صلاحیت، حدود صلاحیت دادگاه صلح در برابر مراجع غیر قضایی، وضعیت دعاوی مربوط به تخلیه و حقوق ناشی از روابط استیجاری، چگونگی ارجاع امور به شورای حل اختلاف و آثار تصمیمات مربوط به صلاحیت همچنان می تواند زمینه اختلاف رویه و اطاله دادرسی را فراهم آورد. یافته های پژوهش نشان می دهد که موفقیت نظام جدید بیش از هر چیز به تفسیر هماهنگ مقررات، تعیین دقیق مرز صلاحیت مراجع، تقویت نقش دادگاه های تجدیدنظر در ایجاد رویه منسجم و اصلاح ابهامات قانونی وابسته خواهد بود؛ به گونه ای که دادگاه صلح بتواند ضمن رسیدگی سریع و تخصصی به دعاوی مقرر از تداخل صلاحیت با سایر مراجع جلوگیری کرده و در نهایت به کاهش بار محاکم عمومی، کاهش رفت و برگشت پرونده ها و ارتقای کارآمدی نظام قضایی کمک نماید.

کلیدواژه ها:

دادگاه صلح ، اختلاف در صلاحیت ، صلاحیت نسبی ، شورای حل اختلاف