تحلیل حقوقی اصل حسن نیت در فرآیند مذاکرات، انعقاد و اجرای قراردادها در نظام حقوقی ایران

اصل حسن نیت از مفاهیم مهم در حقوق قراردادهاست که رفتار طرفین را در مراحل مختلف رابطه قراردادی هدایت می کند. هر چند این اصل در حقوق مدنی ایران به صورت صریح و عام تقنین نشده اما می توان مبانی و آثار آن را از قواعد عمومی قراردادها، عرف، رویه قضایی و دکترین حقوقی استنباط کرد. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، جایگاه حسن نیت را در سه مرحله مذاکرات، انعقاد و اجرای قراردادها در نظام حقوقی ایران بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که حسن نیت در مرحله مذاکرات بر صداقت، منع فریب، حفظ محرمانگی و پرهیز از قطع ناموجه مذاکرات دلالت دارد؛ در مرحله انعقاد با سلامت اراده، جلوگیری از تدلیس و کنترل سوء استفاده از عدم تقارن اطلاعاتی مرتبط است؛ و در مرحله اجرا مبنای شناسایی تعهدات تبعی مانند همکاری، اطلاع رسانی و پرهیز از مانع تراشی قرار می گیرد. همچنین حسن نیت در حقوق ایران بیش از آنکه دارای ضمانت اجرای مستقل باشد، کارکردی تفسیری، تکمیلی و کنترلی دارد و آثار نقض آن از طریق مسئولیت قراردادی، جبران خسارت و منع سوء استفاده از حق اعمال می شود. در مجموع تبیین منسجم تر این اصل می تواند به تقویت امنیت حقوقی، کاهش اختلافات و ارتقای عدالت قراردادی در نظام حقوقی ایران بینجامد.

کلیدواژه ها:

حسن نیت ، مذاکرات قراردادی ، انعقاد قرارداد ، اجرای قرارداد ، مسئولیت قراردادی ، حقوق ایران