تحلیل ابعاد حقوق بشری تخریب محیط زیست در نظام حقوقی ایران و اسناد بین الملل

تخریب فزاینده محیط زیست در دهه های اخیر چالشی عمیق برای بهره مندی انسان ها از حقوق بنیادین خویش از جمله حق حیات، حق بر سلامتی و حق برخورداری از استانداردهای مناسب زندگی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ابعاد حقوق بشری ناشی از آسیب های زیست محیطی به بررسی تطبیقی این پیوند در نظام حقوقی ایران و اسناد معتبر بین المللی می پردازد. در عرصه بین الملل اسنادی چون اعلامیه های استکهلم و ریو در کنار معاهدات حقوق بشری، حق بر محیط زیست سالم را به عنوان پیش شرط تحقق سایر حقوق بشر به رسمیت شناخته و تکالیف دولت ها را در پیشگیری از آلودگی ها تبیین نموده اند. در نظام حقوقی ایران نیز اصل پنجاهم قانون اساسی با رویکردی مترقی حفاظت از محیط زیست را وظیفه ای عمومی و بین نسلی تلقی کرده و هرگونه فعالیت اقتصادی مخرب را ممنوع دانسته است. با این حال بررسی ها نشان می دهد که فقدان ضمانت اجراهای قاطع و رویه های جبران خسارت کارآمد چالش هایی را در احقاق این حقوق ایجاد نموده است. این مقاله تاکید می کند که مقابله با بحران های زیست محیطی نیازمند گذار به رهیافت های مبتنی بر حقوق بشر است تا با ایجاد مسئولیت پذیری الزام آور زمینه برای تحقق توسعه پایدار و صیانت از کرامت انسان ها فراهم گردد.

کلیدواژه ها:

تخریب محیط زیست ، حقوق بشر ، نظام حقوقی ایران ، اسناد بین المللی ، توسعه پایدار