نقش و تاثیر هوش مصنوعی بر مذاکرات و تشکیل قرارداد با تاکید بر بحران انتساب اراده

در سال های اخیر توسعه و نفوذ هوش مصنوعی در زیست بوم تجارت دیجیتال مسیر مذاکرات پیش قراردادی و حتی شکل گیری قرارداد را به نحو معناداری دگرگون کرده و از الگوی انسان محور مبتنی بر گفت وگو و ارزیابی شهودی به الگوی داده محور مبتنی بر تحلیل الگوریتمی نزدیک ساخته؛ در چنین فضایی سامانه های هوشمند از مرحله پیشنهاددهی و پیش نویس نویسی فراتر رفته و در مواردی در جایگاه نماینده عملی بهره بردار ایجاب یا قبول را تولید و ارسال می کنند و بدین ترتیب مسئله انتساب اراده به یکی از کانون های اصلی بحث در حقوق قراردادهای نوین تبدیل می گردد. این پژوهش با تمرکز بر بحران انتساب اراده می کوشد نشان دهد چگونه خودمختاری و یادگیری پذیری الگوریتم ها فاصله ای میان انتظار یا دستور اولیه بهره بردار و نتیجه حقوقی حاصل از عملکرد سامانه ایجاد می کند و از دل همین فاصله سناریوی انحراف از دستور اولیه و پرسش از اعتبار بطلان یا قابلیت ابطال قرارداد سر برمی آورد. هدف بحث، تبیین تمایز ماهوی میان «خطای الگوریتمی» و «اشتباه در معنای کلاسیک حقوق مدنی» و سپس ارائه چارچوبی برای انتساب آثار قرارداد به بهره بردار بدون فروپاشی امنیت معاملاتی و اعتماد مشروع طرف مقابل به ظاهر رفتار دیجیتال بنگاه به شمار می آید. روش تحقیق بر تحلیل توصیفی تحلیلی و استدلال حقوقی مبتنی بر منابع کتابخانه ای و بررسی قواعد مرتبط در حقوق ایران به ویژه مواد ۱۹۹ و ۲۰۰ قانون مدنی و نیز مواد ۱۸ و ۱۹ قانون تجارت الکترونیک استوار می ماند و در کنار آن از مقایسه کارکردی با نهاد خطا در وسیله اعلام «اراده» و از تحلیل های دکترین حقوقی نیز بهره می گیرد. مهم ترین یافته ها بر این محور قرار می گیرد که اعمال قواعد سنتی اشتباه به خطای الگوریتمی، به دلیل فقدان عنصر ذهنی انسانی در ماشین و نیز به دلیل ماهیت ابزاری تصمیم گیری خودکار راهگشا به نظر نمی رسد و در مقابل رویکرد هوش مصنوعی به مثابه ابزار مدرن اعلام و اجرای «اراده» با پذیرش ریسک متعارف فناوری از سوی بهره بردار، امکان انتساب قرارداد به نام و حساب او را تقویت می کند و همزمان، مسیر رجوع جبرانی به مسئول فنی یا عرضه کننده فناوری را باز می گذارد؛ با این حال استثنا در جایی شکل می گیرد که اختلالی بیرونی مانند حمله سایبری کنترل سامانه را از قلمرو تدبیر بهره بردار خارج کند و پیوند انتساب را به نحو واقعی قطع نماید.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مذاکرات قراردادی ، تشکیل قرارداد ، انتساب اراده ، خطای الگوریتمی ، اشتباه ، امنیت معاملاتی ، تجارت الکترونیک