تحولات تاریخی و قلمرو مفهومی عفت عمومی در فضای مجازی

با ظهور فضای مجازی و گسترش شبکه های اجتماعی، بسترهای تعاملی آنلاین و ابزارهای نوین تبادل داده، بسیاری از روابط انسانی از محیط های فیزیکی به محیط های دیجیتال انتقال پیدا نموده و همین تحول مصادیق تازه ای از کنش های اجتماعی را پدید آورده که در چارچوب مفاهیم سنتی حقوق کیفری به آسانی قابل تبیین نمی نماید. در چنین فضایی مفهوم عفت عمومی با قلمرویی سیال و پیچیده روبه رو گردیده و مرزهای میان رفتار مجاز و نامجاز در بسیاری از موارد با ابهام همراه می گردد؛ وضعیتی که ضرورت واکاوی تاریخی و مفهومی این مفهوم در بستر تحولات فضای مجازی را آشکار می سازد و جایگاه این موضوع را در ادبیات حقوق کیفری معاصر برجسته می نماید. در پرتو چنین تحولی پژوهش حاضر با هدف واکاوی روند دگرگونی قلمرو مفهومی عفت عمومی در بستر تحولات فضای مجازی و بررسی چالش های ناشی از این دگرگونی در حوزه سیاست جنایی شکل می گیرد. تمرکز اصلی بحث بر تحلیل این مسئله قرار می گیرد که چگونه ویژگی های خاص فضای مجازی از جمله گستردگی ارتباطات، سرعت انتشار محتوا، امکان ناشناس ماندن کاربران و سهولت تولید و بازنشر داده ها زمینه ظهور گونه های تازه ای از رفتارهای مرتبط با اخلاق عمومی را فراهم می آورد و در نتیجه چارچوب های سنتی جرم انگاری در حوزه جرایم منافی عفت را با دشواری های تفسیری و اجرایی مواجه می سازد. در همین راستا پژوهش تلاش می نماید ضمن بررسی تحول تاریخی مفهوم عفت عمومی در بستر حقوق کیفری و فقه اسلامی، نحوه مواجهه نظام حقوقی با مصادیق نوپدید این مفهوم در فضای مجازی را مورد تحلیل قرار دهد و میزان کارآمدی سیاست های تقنینی، قضایی و پیشگیرانه موجود را در مدیریت این تحولات مورد ارزیابی قرار دهد. فرآیند انجام این پژوهش بر پایه رویکردی توصیفی - تحلیلی سامان می یابد. یافته های حاصل از این پژوهش نشان می دهد تمرکز غالب بر رویکردهای کیفری و واکنشی بدون توجه کافی به ابزارهای پیشگیری اجتماعی و فرهنگی، کارآمدی نظام حقوقی در مدیریت این حوزه را محدود می سازد؛ در نتیجه ضرورت بازاندیشی در چارچوب های تقنینی، تقویت ظرفیت های تخصصی نهادهای قضایی و توسعه سیاست های پیشگیرانه مبتنی بر آموزش و ارتقای سواد رسانه ای به عنوان راهکارهایی موثر برای مواجهه با تحولات نوین این حوزه جلوه می یابد.

کلیدواژه ها:

عفت ، عمومی ، فضای مجازی ، جرایم منافی عفت ، سیاست جنایی ، تحولات مفهومی ، پیشگیری اجتماعی ، حقوق کیفری سایبری