چالش ها و فرصت های استقرار پلتفرم های هوشمند در نظام قضایی ایران؛ تحلیلی مبتنی بر نوآوری و اقتصاد دیجیتال

بی گمان با شتاب فزاینده تحولات دیجیتال و ظهور پلتفرم های هوشمند پارادایم های حاکم بر نظام های قضایی در حال گذار به مدل های دادگستری مبتنی بر داده و الگوریتم است. در بستر حقوقی، ایران این تحولات در تقاطع دوگانه الزامات نهادی و ضرورت های عصر دیجیتال قرار گرفته است. این پژوهش با اتکا به رهیافتی میان رشته ای در حوزه های حقوق فناوری اطلاعات و اقتصاد دیجیتال، به واکاوی دشواری ها و چشم اندازهای به کارگیری پلتفرم های هوشمند در دستگاه قضایی ایران می پردازد. در این راستا با بهره گیری از روش شناسی تحلیل محتوای کیفی، بررسی اسناد بالادستی و مطالعه تطبیقی نظام های قضایی پیشرو، مولفه های کلیدی شامل چارچوب های هنجاری، الزامات امنیت سایبری، شفافیت نهادی و سرمایه اجتماعی مورد مداقه قرار گرفته است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که استقرار این پلتفرم ها می تواند به تحقق اهدافی چون بهینه سازی گردش کار قضایی، افزایش ضریب دقت در استنباط های حقوقی، کاهش هزینه های تراکنشی و تعمیق دسترسی به عدالت بینجامد. با این وجود مواقع ساختاری از جمله نبود زیرساخت های حقوقی جامع، چالش های حریم خصوصی داده ها و مقاومت در برابر تغییر همچنان به عنوان عوامل بازدارنده عمل می کنند. در خاتمه این مقاله الگویی یکپارچه برای پیاده سازی پلتفرم های هوشمند قضایی ارائه می نماید که بر سه رکن اصلی استوار است: زیرساخت داده های عظیم قضایی، موتورهای تحلیلی پشتیبان تصمیم گیری و چارچوب حکمرانی هوشمند. این مدل می تواند مبنای نظری و عملی مناسبی برای سیاست گذاران و مجریان تحول دیجیتال در قوه قضاییه فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

پلتفرم های هوشمند ، نظام قضایی ، دیجیتال ، تحلیل داده های قضایی ، پردازش الگوریتمی