نقش فین تک در گذار به بانکداری دیجیتال تحلیل اکوسیستم مالی ایران با تاکید بر اقتصاد دانش بنیان

صنعت بانکداری در دو دهه اخیر دستخوش دگرگونی های بنیادین ناشی از نفوذ فناوری های نوین اطلاعاتی و ارتباطی شده است. فناوری های مالی به عنوان یکی از مهم ترین نیروهای محرک این دگرگونی کارکردهای سنتی نظام بانکی را با چالش مواجه ساخته و مرزهای امکان پذیری در ارائه خدمات پولی و اعتباری را بازتعریف نموده اند. هدف مقاله حاضر، تبیین کارکرد فین تک ها در تسهیل گذار از الگوهای کلاسیک بانکداری به سوی بانکداری دیجیتال و شناسایی مولفه های ساختاری و نهادی موثر بر این تحول در نظام مالی ایران است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد راهبردی و گزارش های نهادهای ناظر مالی در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که فناوری های کلیدی نظیر هوش مصنوعی، بلاک چین و رایانش ابری از مجرای کاهش هزینه های مبادله، حذف واسطه های فیزیکی و افزایش شخصی سازی خدمات به ارتقای بهره وری عملیاتی و گسترش شمول مالی انجامیده اند. شکل گیری بانکداری باز، الگوی تعامل بانک ها و فین تک ها را از رقابت صرف به همکاری استراتژیک مبتنی بر هم آفرینی ارزش سوق داده است. در تحلیل وضعیت داخلی، با وجود توسعه قابل توجه زیرساخت های پرداخت، موانعی همچون خلاهای قانونی، نبود چارچوب شفاف رگولاتوری برای رمزارزها و مقاومت های فرهنگی و سازمانی فرایند گذار به بانکداری هوشمند را با کندی مواجه ساخته است. فین تک ها با تسهیل تامین مالی زنجیره تولید به ویژه از طریق ارائه تسهیلات خرد به بنگاه های کوچک و متوسط زمینه ساز سرمایه گذاری پایدار در بخش تولید و تجاری سازی نوآوری های دانش بنیان هستند. جمع بندی مقاله بر ضرورت راهبردی گذار به بانکداری دیجیتال برای بقا و کارآمدی نظام مالی کشور و نقش آن در تحقق اقتصاد دانش بنیان تاکید دارد و در پایان نقشه راهی مبتنی بر توسعه بانکداری، پلتفرمی تسهیل همکاری بانک ها با فین تک ها و بازنگری در ساختارهای نظارتی ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

فین تک ، بانکداری دیجیتال ، بانکداری باز ، اقتصاد دانش بنیان ، تامین مالی تولید ، نظام بانکی ایران