نقش حقوق بین الملل محیط زیست در ارتقای نظام حقوقی ایران در زمینه مدیریت حفاظت از منابع طبیعی

در دهه های اخیر تشدید تخریب منابع طبیعی و افزایش مخاطرات زیست محیطی توجه نظام های حقوقی را به نقش حقوق بین الملل محیط زیست در مدیریت و تقویت سازوکارهای حمایتی داخلی معطوف ساخته است. نظام حقوقی ایران نیز با وجود برخورداری از ظرفیت های قانونی و الحاق به برخی اسناد بین المللی همچنان با چالش هایی در زمینه مدیریت حفاظت از منابع طبیعی مواجه است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که حقوق بین الملل محیط زیست تا چه اندازه می تواند در ارتقای نظام حقوقی ایران و بهبود سازوکارهای حمایتی از منابع طبیعی نقش آفرین باشد. هدف مقاله حاضر، تبیین جایگاه و کارکرد اصول و قواعد حقوق بین الملل محیط زیست در نظام حقوقی ایران و بررسی میزان تاثیرگذاری آنها بر قوانین و مقررات داخلی در حوزه مدیریت حفاظت از منابع طبیعی است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای اسناد و معاهدات بین المللی محیط زیستی، رویه های بین المللی و قوانین و مقررات داخلی ایران انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که اصول بنیادین حقوق بین الملل محیط زیست از جمله اصل توسعه پایدار، اصل پیشگیری، اصل احتیاط و اصل مسئولیت دولت ها از ظرفیت بالایی برای تقویت نظام حقوقی ایران در حفاظت از منابع طبیعی برخوردارند؛ با این حال ضعف در تقنین، هماهنگی، چالش های اجرایی و کاستی در ضمانت اجراها مانع تحقق کامل این ظرفیت ها شده است. نتیجه اینکه همسویی بیشتر قوانین داخلی با تعهدات بین المللی و تقویت ضمانت اجراهای حقوقی می تواند نقش موثری در حفاظت پایدار از منابع طبیعی در نظام حقوقی ایران به عنوان یک مقوله مهم مدیریتی ایفا کند.

کلیدواژه ها:

حقوق بین الملل محیط زیست ، منابع طبیعی ، نظام حقوقی ، ایران ، توسعه پایدار ، تعهدات بین المللی ، مدیریت حفاظت محیط زیست