نسب و تر الکترونیک در چارچوب اقتصاد چرخه ای: مطالعه تطبیقی دو الگوی محصول به عنوان خدمت و پلتفرم های بازفروش

اقتصاد خطی مبتنی بر الگوی «بگیر-بساز-دوربریز» با بحران های عمیق زیست محیطی نظیر کاهش منابع طبیعی، تولید بی رویه پسماند و تشدید تغییرات اقلیمی مواجه است. در همین حال، رشد شتابان تجارت الکترونیک در سال های اخیر هم فرصت ها و هم تهدیدهای جدیدی را برای پایداری محیط زیست ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و دسته بندی مدل های کسب وکار الکترونیک در چارچوب اقتصاد چرخشی و تحلیل تطبیقی دو الگوی اصلی «محصول به عنوان خدمت» و «پلتفرم های بازفروش» انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-تحلیلی است و با رویکرد کتابخانه ای و تحلیل مفهومی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد مدل های کسب وکار الکترونیک چرخشی در شش دسته اصلی قابل طبقه بندی هستند. مدل محصول به عنوان خدمت به ویژه در سطح نتیجه محور با کاهش ۴۵ تا ۷۰ درصدی ردپای کربن بیشترین اثر بخشی زیست محیطی را دارد اما نیازمند سرمایه اولیه بالا و پیچیدگی عملیاتی قابل توجهی است. در مقابل، پلتفرم های بازفروش با سرمایه اولیه کمتر و پیچیدگی پایین تر قابل پیاده سازی هستند اما اثر بخشی زیست محیطی محدودتری (کاهش ۵ تا ۱۵ درصدی) دارند. همچنین فناوری های بلاک چین، اینترنت اشیا و هوش مصنوعی به عنوان تسهیل گرهای کلیدی شناسایی شدند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد چرخشی ، کسب و کار الکترونیک ، محصول به عنوان خدمت ، پلتفرم های بازفروش ، ردپای کربن ، فناوری های نوین