فراتر از سواد مالی طراحی چارچوب هویت مالی کودکان در عصر هوش مصنوعی با تاکید نسل آلفا

تحولات ناشی از گسترش هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال زمینه تجربه اقتصادی کودکان را به طور قابل توجهی تغییر داده است. نسل آلفا نخستین نسلی است که از بدو تولد در فضایی زندگی می کند که داده، الگوریتم و پلتفرم های هوشمند در آن حضوری دائمی دارند. در چنین شرایطی اکتفا به آموزش سواد مالی سنتی برای آماده کردن کودکان کافی به نظر نمی رسد و توجه به مقوله هویت مالی اهمیت بیشتری پیدا می کند. محقق این پژوهش را با استفاده از تجارب خود در حوزه کودک و نوجوان و با هدف تبیین مفهوم هویت مالی کودکان در عصر هوش مصنوعی و ارائه چارچوبی مفهومی برای تربیت اقتصادی نسل آلفا انجام داده است. روش پژوهش مرور نظام مند ادبیات همراه با سنتز روایی بوده و منابع علمی منتشر شده در پایگاه های Scopus، Web of Science و Google Scholar در فاصله زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ بررسی و پس از اعمال معیارهای ورود و خروج ۱۶ مطالعه برای تحلیل نهایی برگزیده شد. یافته های پژوهش نشان می دهد هویت مالی کودکان از سه مولفه اصلی تشکیل می شود: خودپنداره مالی، ارزش های اقتصادی و عاملیت در برابر الگوریتم. همچنین هوش مصنوعی از طریق چهار سازوکار اصلی یعنی شخصی سازی مصرف، واگذاری تصمیم گیری به الگوریتم، بازی وارسازی رفتار اقتصادی و تغییر الگوهای جامعه پذیری مالی بر شکل گیری این هویت اثر می گذارد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که گذار از آموزش صرف مهارت های مالی به سمت تربیت هویت مالی می تواند زمینه ساز پرورش نسلی برخوردار از خودمختاری، تفکر انتقادی اقتصادی و مسئولیت پذیری در فضای دیجیتال باشد. در پایان مقاله با ارائه الگویی بومی متناسب با شرایط ایران دلالت های سیاستی و نیز ظرفیت های سرمایه گذاری در حوزه فناوری های آموزشی و مالی کودک محور را مورد بحث قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

هویت مالی ، نسل آلفا ، تربیت اقتصادی ، سواد مالی ، جامعه پذیری مالی ، اقتصاد دیجیتال