ارائه مدلی نظری هوش مصنوعی مولد بر اعتماد در فرآیند خرده فروشی های آنلاین با در نظر گرفتن اصالت داده و انصاف الگوریتمی

سید مجتبی فارغی *۱ ۱ - گروه مدیریت بازرگانی واحد رشت دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران با گسترش سریع هوش مصنوعی مولد در خرده فروشی آنلاین، چالش های مربوط به اعتماد از جمله نگرانی ها درباره کیفیت داده ها و انصاف الگوریتمی به موانعی جدی تبدیل شده اند. این مقاله با هدف ارائه یک چارچوب نظری یکپارچه با عنوان «مدل هوش مصنوعی مولد مبتنی بر اعتماد» انجام شده است تا بتواند با تلفیق قابلیت های تحول آفرین این فناوری با الزامات اساسی اعتماد، راهکاری برای این چالش ها ارائه دهد. این پژوهش از نوع نظری و مروری است که با تحلیل و ترکیب ادبیات گسترده و معتبر بین المللی و ایرانی در بازه زمانی سه ساله انجام شده است. چارچوب پیشنهادی بر اساس تحلیل نظام مند مفاهیم پایه «اعتماد»، «دیجیتال»، «هوش مصنوعی مولد»، «اصالت داده» و «انصاف الگوریتمی» توسعه یافته است. مدل نهایی بر سه رکن کلیدی استوار است: (۱) هوش مصنوعی مولد به عنوان موتور محرکه برای ایجاد ارزش و شخصی سازی؛ (۲) اصالت داده به عنوان زیرساخت و بنیاد ضروری برای تضمین صحت ورودی ها و خروجی ها؛ و (۳) انصاف الگوریتمی به عنوان اصل راهنمای اخلاقی برای جلوگیری از تبعیض و ایجاد شفافیت. تحلیل کیفی نشان می دهد که تعامل پویای این مولفه ها در یک چرخه فضیلت منجر به تقویت ادراک مشتری از «شایستگی»، «صداقت» و «نیت خیر» سیستم شده و در نهایت اعتماد سیستمی پایدار را ایجاد می کند. پیاده سازی این مدل، مستلزم تغییر نگرش خرده فروشان از سرمایه گذاری صرف فنی به سرمایه گذاری متوازن بر سه پایه اعتماد و همچنین اتخاذ رویکرد «خلاقیت مدار» از ابتدا توسط توسعه دهندگان است. این چارچوب می تواند به عنوان نقشه راهی برای تبدیل اعتماد به یک مزیت رقابتی ملموس عمل کند. از محدودیت های مدل می توان به چالش های عملیاتی سازی، هزینه بالای پیاده سازی برای بنگاه های کوچک و وابستگی ادراک از انصاف به زمینه فرهنگی اشاره کرد. پژوهش های آینده می توانند بر توسعه معیارهای ترکیبی برای سنجش اعتماد، مطالعه تطبیقی و بومی سازی مدل در بازار ایران و طراحی راهکارهای مقرون به صرفه برای کسب وکارهای کوچک متمرکز شوند. ارزش اصلی این مقاله در ارائه یک مدل نظری یکپارچه و نوآورانه است که به شکافی مهم در ادبیات موجود یعنی ارتباط همزمان هوش مصنوعی مولد، اصالت داده و انصاف الگوریتمی در ایجاد اعتماد پرداخته و پیامدهای عملی مشخصی را برای بازیگران صنعت ترسیم می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مولد ، اعتماد ، خرده فروشی آنلاین ، اصالت ، داده ، انصاف الگوریتمی