چالش های حقوقی مسئولیت مدنی پلتفرم های تجارت الکترونیک در ایران در پرتو اسناد بین المللی

تجارت الکترونیک در ایران طی دهه اخیر رشد بیش از ۳۰ برابری داشته و حجم معاملات آن در سال ۱۴۰۲ از مرز ۲۲۰۰ هزار میلیارد تومان گذشت (مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، ۱۴۰۳). با این حال خلاهای قانونی در خصوص مسئولیت مدنی پلتفرم های واسط مانند دیجی کالا، اسنپ فود، باسلام و آپارات منجر به سرگردانی مصرف کنندگان و کاهش اعتماد عمومی شده است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی رژیم مسئولیت مدنی در قانون تجارت الکترونیک ۱۳۸۲ و قانون مسئولیت مدنی ۱۳۳۹ را بررسی کرده و نشان می دهد که رویکرد مبتنی بر «علم به تخلف» و الزام اثبات تقصیر، پاسخگوی خسارات ناشی از کالای معیوب، نقض حریم خصوصی و خطاهای الگوریتمی نیست. مقایسه با مقررات Digital Services Act اتحادیه اروپا (۲۰۲۲) و مدل قانون UNCITRAL (۱۹۹۶) نشان دهنده لزوم تغییر پارادایم به سمت مسئولیت محض یا مسئولیت معقول برای پلتفرم های بزرگ است. پیشنهاد اصلی پژوهش اصلاح فوری قانون تجارت الکترونیک و ایجاد صندوق جبران خسارت تجارت الکترونیک است.

کلیدواژه ها:

تجارت الکترونیک ، پلتفرم آنلاین ، مسئولیت مدنی ، قانون تجارت الکترونیک ۱۳۸۲ ، Digital Services Act ، UNCITRAL