گنجینه سبز خراسان؛ نگاهی به اهمیت تنوع و اهلی سازی گیاهان دارویی با رویکرد ترویجی در شرق ایران (بررود)

منطقه خراسان به دلیل قرارگیری در کانون زیست جغرافیایی ایرانی تورانی و تنوع اقلیمی چشمگیر به عنوان یکی از مهمترین مراکز تنوع گونه ای گیاهان دارویی (MAPS) در ایران شناخته می شود. این پژوهش با هدف بررسی جامع، فلورستیک، شناسایی گونه های دارویی استراتژیک و بومی و تحلیل چالش ها و فرصت های توسعه پایدار این صنعت در خراسان انجام شده است. روش شناسی: این مطالعه ترکیبی از بررسی های میدانی، تحلیل فلورستیک و مرور سیستماتیک منابع بومی (اتنوبوتانی و اقتصادی) منطقه را در بر می گیرد. یافته ها: نتایج تحلیل فلورستیک نشان داد که تنوع گونه ای بالایی در منطقه وجود دارد و خانواده های نعناعیان (Lamiaceae)، کاسنیان (Asteraceae) بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده اند. اشکال زیستی غالب همی کریپتوفیت ها و تروفیت ها (سازگار با محیط های خشک) هستند که نشان دهنده انطباق بالا با شرایط اقلیمی خشک منطقه است. از دیدگاه اقتصادی ارزش کلیدی صنعت گیاهان دارویی خراسان به شدت بر محصولات جهانی چون زعفران (Crocus sativus)، زرشک (Berberis vulgaris) و زیره سبز (Cuminum cyminum) متمرکز است. و این پژوهش علاوه بر بررسی فلورستیک و ظرفیت های اقتصادی منطقه به مستندسازی یک تجربه عملی در منطقه «بررود» می پردازد. در این مطالعه اهلی سازی گونه های بومی و استراتژیک با استفاده از سیستم آبیاری قطره ای و ایجاد یک «باغ الگویی گیاهان دارویی» به عنوان مرکز ترویج روستایی مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که تغییر الگوی کشت از روش های سنتی به آبیاری هوشمند و تمرکز بر گونه های با ارزش افزوده بالا راهکاری کلیدی برای توسعه پایدار در شرایط بحران آب است.

کلیدواژه ها:

تجاری سازی ، خراسان ، تنوع زیستی ، خام فروشی ، اهلی سازی ، اتنوبوتانی ، بررود