اقتصاد بر راهبردهای توسعه فرهنگ کارآفرینی در جامعه با تاکید دانش بنیان، تحول دیجیتال و اکوسیستم های نوآوری

در سال های اخیر، همزمان با گسترش اقتصاد دیجیتال شتاب نوآوری فناورانه و تغییر ماهیت بازار کار، مفهوم کارآفرینی از یک فعالیت فردی به یک پدیده نهادی و فرهنگی تحول یافته است. شواهد جهانی نشان می دهد که صرف سرمایه گذاری مالی یا حمایت های مقطعی دولتی بدون شکل گیری فرهنگ کارآفرینانه پایدار قادر به ایجاد رشد اقتصادی فراگیر و نوآوری مستمر نیست بر این اساس مسئله اصلی این پژوهش تحلیل سازوکارهای فرهنگی نهادی و فناورانه موثر بر توسعه فرهنگ کارآفرینی در جوامع در حال گذار به اقتصاد دانش بنیان است. این مقاله با بهره گیری از روش تحلیل اسنادی نظام مند و مرور انتقادی گزارش ها و مطالعات بین المللی از جمله GEM ۲۰۲۳ (۲۰۲۲-۲۰۲۴) و WEF، به بررسی پیوند میان فرهنگ کارآفرینی سیاست گذاری عمومی، تحول دیجیتال و اکوسیستم های نوآوری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که فرهنگ کارآفرینی زمانی به طور معنادار تقویت می شود که سه لایه کلیدی به صورت هم زمان هم راستا شوند: ۱- لایه شناختی فرهنگی شامل نگرش به ریسک، شکست و نوآوری؛ ۲- لایه نهادی شامل کیفیت سیاست های حمایتی، قوانین چابک و دسترسی به منابع؛ لایه فناورانه شامل زیرساخت های دیجیتال، نوآوری باز و پلتفرم های کارآفرینانه. نتایج تحلیل بیانگر آن است که جوامعی که توانسته اند فرهنگ کارآفرینی را در بستر اکوسیستم های نوآوری و تحول دیجیتال نهادینه کنند، نه تنها نرخ بالاتری از کارآفرینی فرصت محور دارند بلکه در شاخص هایی چون تاب آوری اقتصادی، تجاری سازی دانش و اشتغال پایدار نیز عملکرد بهتری نشان می دهند. در پایان مقاله چارچوبی تحلیلی برای طراحی سیاست های توسعه فرهنگ کارآفرینی ارائه می کند که می تواند مبنای تصمیم گیری نهادهای سیاست گذار، دانشگاه ها و بازیگران اقتصادی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ کارآفرینی ، اقتصاد دانش بنیان ، تحول دیجیتال ، اکوسیستم نوآوری ، سیاست گذاری ، کارآفرینی ، تجاری سازی دانش