تبیین مدل کیفی دوسوگرایی شهروندی در مدیران صنایع فولاد ایران با رویکرد نظریه داده بنیاد

پدیده دوسوگرایی شهروندی به وضعیت پیچیده ای اشاره دارد که در آن مدیران به طور همزمان با انتظارات و گرایش های مثبت و منفی نسبت به ایفای رفتارهای شهروندی در سازمان مواجه می شوند. این پدیده به ویژه در صنایع فولاد که دارای ساختارهای پیچیده، فشارهای عملیاتی، الزامات تولیدی و تعامل گسترده با ذی نفعان هستند، می تواند بر نحوه تصمیم گیری، روابط سازمانی و عملکرد مدیران تاثیرگذار باشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پدیده دوسوگرایی شهروندی در مدیران صنایع فولاد ایران و ارائه مدل کیفی تبیین کننده این پدیده انجام شده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی و مبتنی بر روش نظریه داده بنیاد با رویکرد نظام مند اشتراوس و کوربین است. مشارکت کنندگان پژوهش را خبرگان، متخصصان و مدیران مرتبط با صنایع فولاد تشکیل دادند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و سپس گلوله برفی انتخاب شدند و فرایند مصاحبه تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در نهایت، ۱۴ نفر در بخش کیفی مورد مطالعه قرار گرفتند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته گردآوری و با استفاده از نرم افزار MAXQDA و طی سه مرحله کدگذاری، بازمحوری و انتخابی تحلیل شدند که ۱۱۲ مقوله و در نهایت مفاهیم و مقوله های فرعی مرتبط با مدل پژوهش شکل گرفتند. یافته های کدگذاری محوری نشان داد که تفاوت ارزش ها، انحراف سیاسی، انحراف تولیدی و انحراف مالی به عنوان شرایط علی زمینه شکل گیری دوسوگرایی شهروندی را فراهم می کنند. همچنین ناکارآمدی محیطی، جنبه های آموزشی، عوامل فردی، مسائل فنی، ضعف سازمانی و مسائل اطلاعاتی به عنوان شرایط زمینه ای و عوامل شخصیتی مدیر و بی ثباتی فرهنگ سازمانی به عنوان شرایط مداخله گر شدت و نحوه بروز این پدیده را تحت تاثیر قرار می دهند. پدیده محوری دوسوگرایی شهروندی نیز در ابعادی نظیر تعلق اجتماعی، تفاوت ارزشی، عوامل روان شناختی و عوامل اجتماعی تبیین شد. راهبردهای کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت شناسایی گردید که پیامدهایی همچون پویایی اجتماعی، پیامدهای اجتماعی و توسعه ساختاری را به دنبال دارند.

کلیدواژه ها:

دوسوگرایی ، شهروندی مدیران صنایع ، فولاد ، رفتار شهروندی سازمانی ، نظریه داده بنیاد ، کدگذاری محوری ، مدل کیفی