شناسایی و اولویت بندی عوامل موثر بر رقابت پذیری خدمات غیرهوانوردی؛ تحلیلی از عوامل مکان محور، تقاضا محور و مدیریتی-کارآفرینانه فرودگاه ها

دگرگونی های اخیر در صنعت هوانوردی موجب شده است درآمدهای غیر هوانوردی به یکی از مهم ترین مولفه های پایداری مالی و مزیت رقابتی فرودگاه ها تبدیل شوند. با وجود این تحول، شناخت نظام مند عوامل موثر بر رقابت پذیری خدمات غیرهوانوردی در فرودگاه های کشور همچنان با کاستی های پژوهشی همراه است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، ارزیابی و اولویت بندی پیشران های موثر بر رقابت پذیری خدمات غیر هوانوردی فرودگاه ها انجام شد. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از نظر روش شناسی توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر پیمایش با رویکرد خبرگان است. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه ای شامل ۲۹ گویه و با مشارکت ۳۳ نفر از مدیران، خبرگان و متخصصان صنعت فرودگاهی گردآوری شد. چارچوب پژوهش بر شش سازه محوری استوار بود که در سه دسته اصلی عوامل مکان محور، تقاضا محور و مدیریتی کارآفرینانه طبقه بندی شدند. اعتبار ابزار اندازه گیری با بهره گیری از تحلیل عاملی تاییدی، آزمون بارتلت، شاخص کفایت نمونه گیری KMO و ضریب آلفای کرونباخ مورد تایید قرار گرفت. تحلیل داده ها نیز با بهره گیری از آزمون t تک نمونه ای و آزمون فریدمن صورت پذیرفت. یافته ها حاکی از آن است که تمامی سازه های مورد بررسی اثر معناداری بر رقابت پذیری خدمات غیر هوانوردی دارند، همچنین نتایج رتبه بندی عوامل نشان داد توان راهبری و کفایت مدیریتی در جایگاه نخست قرار داشته و پس از آن مزیت های استقرار فضایی و کارآمدی خدمات بیشترین نقش را در ارتقای رقابت پذیری ایفا می کنند. بر این اساس، توسعه رقابت پذیری خدمات غیر هوانوردی مستلزم نگرشی یکپارچه نسبت به ابعاد مکان محور، تقاضا محور و مدیریتی کارآفرینانه در نظام حکمرانی و مدیریت فرودگاهی است و می تواند به عنوان یک مدل راهبردی برای بهینه سازی درآمدهای غیر هوانوردی در فرودگاه های کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

درآمدهای غیر هوانوردی ، رقابت پذیری خدمات غیر هوانوردی ، عوامل تقاضا محور ، عوامل مکان محور ، عوامل مدیریتی کارآفرینانه