طراحی مدل ارزیابی و رتبه بندی کارایی تامین کنندگان بقاپذیر

انتخاب تامین کننده در صنعت نفت به دلیل پیچیدگی های عملیاتی، ریسک های بالای تامین، الزامات سخت گیرانه ایمنی و زیست محیطی و آسیب پذیری زنجیره تامین در برابر اختلالات بیرونی به مسئله ای چند بعدی و راهبردی تبدیل شده است. رویکردهای سنتی انتخاب تامین کننده که عمدتا بر معیارهایی مانند هزینه، کیفیت و زمان تحویل تمرکز دارند، توان کافی برای ارزیابی قابلیت تامین کنندگان در حفظ تداوم عملکرد زنجیره تامین در شرایط پرریسک و ناپایدار را ندارند. از این رو، پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم بقاپذیری زنجیره تامین چارچوبی ترکیبی برای ارزیابی و انتخاب تامین کنندگان بقاپذیر در صنعت نفت ارائه می دهد. در این چارچوب ابتدا معیارها و زیرمعیارهای موثر بر انتخاب تامین کننده بقاپذیر با استفاده از روش دلفی و بر اساس دیدگاه خبرگان شناسایی و غربالگری می شوند. سپس اهمیت نسبی معیارها با بهره گیری از روش بهترین بدترین فازی تعیین می گردد. در مرحله نهایی کارایی نسبی تامین کنندگان با استفاده از مدل تحلیل پوششی داده ها با بازده متغیر نسبت به مقیاس و جهت گیری خروجی محور همراه با محدودیت های وزنی مبتنی بر نتایج بهترین بدترین فازی ارزیابی می شود. نوآوری اصلی پژوهش در تلفیق وزن های خبرگانی فازی با مدل DEA محدود شده است؛ به گونه ای که از آزادی کامل وزن ها در مدل های کلاسیک DEA جلوگیری کرده و امکان ارزیابی واقع بینانه تر تامین کنندگان بر مبنای ابعاد بقاپذیری شامل عملکرد عمومی، پایداری، تاب آوری، چابکی و دیجیتالی سازی را فراهم می سازد. نتایج پژوهش نشان می دهد که در صنعت نفت ابعاد تاب آوری و چابکی نقش تعیین کننده تری در انتخاب تامین کنندگان بقاپذیر دارند و به کارگیری مدل DEA با محدودیت وزنی می تواند رتبه بندی معتبرتر و مدیریتی تر از تامین کنندگان ارائه دهد. چارچوب پیشنهادی ضمن توسعه ادبیات انتخاب تامین کننده بقاپذیر، ابزاری کاربردی برای مدیران زنجیره تامین صنعت نفت فراهم می کند تا تصمیم های خود را بر پایه ترکیبی از کارایی عملیاتی، مدیریت ریسک و قابلیت تداوم عملکرد اتخاذ نمایند.

کلیدواژه ها:

انتخاب تامین کننده ، بقاپذیری زنجیره تامین ، صنعت نفت ، بهترین بدترین فازی ، تحلیل پوششی داده ها موزون