نقش فناوری بلاکچین در توسعه برات الکترونیکی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع نقش فناوری بلاکچین در بازآفرینی و توسعه برات الکترونیکی و رفع چالش های ساختاری آن انجام شده است. این مطالعه یک مرور نظام مند کیفی با رویکرد تحلیل محتوای استقرایی است که بر اساس دستورالعمل PRISMA اجرا شده است. پس از جستجوی نظام مند در شش پایگاه داده معتبر داخلی و بین المللی از میان ۳۲۷ رکورد اولیه نهایتا ۷۸ منبع شامل مقالات علمی، کتب تخصصی و گزارش های رسمی برای سنتز نهایی انتخاب و با استفاده از نرم افزار MAXQDA کدگذاری شدند. تحلیل و سنتز کیفی منابع به استخراج سه مضمون فراگیر انجامید: (۱) معماری فنی شامل سازوکارهای توکن سازی (NFT)، تغییرناپذیری و قرارداد هوشمند برات را از سندی ایستا به دارایی دیجیتال پویا و خود اجرا تبدیل می کنند؛ (۲) چارچوب حقوقی انطباق این فناوری با قانون تجارت ایران مستلزم تفسیر نوین از مفاهیمی چون داشتن کنترل کلید خصوصی، ظهرنویسی، امضای تراکنش و «واخواست» گواهی دیجیتال (خودکار) و نیز اصلاح قوانین مربوطه است؛ (۳) دامد اقتصادی شواهد تجربی حاکی از کاهش ۴۰-۶۰ درصدی هزینه های مبادلاتی، تسویه آنی و ظهور بازار ثانویه شفاف برای برات است. بر این اساس، یک مدل مفهومی سه لایه حقوقی-نظارتی شبکه بلاکچین (کاربردی) و یک نقشه راه چهار مرحله ای سندباکس اصلاح قانون توسعه زیرساخت پذیرش (فراگیر) برای پیاده سازی در ایران طراحی و پیشنهاد گردید. بلاکچین یک تحول پارادایمی در نظام اسناد تجاری است که با جایگزینی اعتماد رمزنگاری شده به جای اعتماد نهادی، امنیت، شفافیت و کارایی را به طور هم زمان ارتقا می دهد. گذار موفق به این نظام مستلزم هم تکاملی و هماهنگ لایه های حقوقی، فنی و کاربردی در قالب یک عزم ملی و برنامه اقدام مشترک میان قانون گذار، نهادهای ناظر و فعالان بازار است.

کلیدواژه ها:

بلاکچین ، برات الکترونیکی ، اسناد تجاری ، قرارداد هوشمند ، حقوق تجارت الکترونیک ، دفتر کل توزیع شده