بررسی تاثیرات واردات و صادرات خودرو بر رشد بازارهای داخلی صنعت خودروسازی ایران

صنعت خودروسازی ایران به عنوان یکی از صنایع راهبردی و پیش ران اقتصاد صنعتی کشور نقشی تعیین کننده در اشتغال زایی، ارزش افزوده، توسعه فناوری، شکل دهی به زنجیره های تامین و پویایی بازار داخلی ایفا می کند. در سال های اخیر، این صنعت بیش از پیش در معرض اثرات متقابل سیاست های تجاری، محدودیت های وارداتی، نوسانات ارزی، الزامات صادراتی و فشارهای رقابتی قرار گرفته است. از منظر نظری، واردات خودرو می تواند به منزله کانالی برای افزایش رقابت، کاهش قدرت بازار تولیدکنندگان داخلی، ارتقای کیفیت، تنوع بخشی به سبد مصرف و افزایش رفاه مصرف کننده عمل کند. در مقابل، صادرات خودرو و قطعات خودرو از طریق افزایش مقیاس تولید، بهبود بهره وری، توسعه بازارهای برون مرزی و تقویت درآمدهای ارزی می تواند محرکی برای رشد پایدار صنعت باشد (Melitz, ۲۰۱۸; Krugman & Obstfeld, ۱۹۹۰; Porter). پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات واردات و صادرات خودرو بر رشد بازارهای داخلی صنعت خودروسازی ایران طراحی شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت توصیفی-پیمایشی و همبستگی است. داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر طیف لیکرت پنج درجه ای از مدیران، کارشناسان و خبرگان صنعت خودرو گردآوری می شود. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی، آزمون نرمال بودن، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و در صورت کفایت حجم نمونه، مدل یابی معادلات ساختاری استفاده می شود. چارچوب نظری پژوهش بر مبنای نظریه مزیت نسبی، رقابت پذیری و توسعه صادرات محور تدوین شده است. نتایج مورد انتظار حاکی از آن است که واردات و صادرات خودرو هر دو اثرات معناداری بر رشد بازار داخلی دارند؛ با این تفاوت که صادرات در صورت وجود زیرساخت های نهادی و فناورانه می تواند اثر پایدارتری بر توسعه بازار و افزایش توان رقابتی صنعت داشته باشد.

کلیدواژه ها:

واردات خودرو ، صادرات خودرو ، رشد بازار داخلی ، رقابت پذیری ، نوسانات نرخ ارز ، اشتغال ، اثر اقتصادی بر بازار خودروی ایران ، صنعت خودروسازی ایران ، مدل یابی معادلات ساختاری