تحلیل نظام مند پیامدهای ناترازی انرژی بر عملکرد صنعت؛ شواهد تجربی در صنایع ایران و جهان و ارائه چارچوب سه سطحی

ناترازی انرژی و قطعی های مکرر برق و گاز در سال های اخیر در کشور به یکی از چالش های اساسی صنایع تولیدی به ویژه اقتصادهای در حال توسعه مانند ایران تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل نظام مند اثر ناترازی انرژی بر بهره وری و عملکرد صنایع تولیدی انجام شده است. مطالعه حاضر با رویکرد مرور نظام مند ادبیات و با تبعیت از چارچوب PRISMA صورت گرفته است. بدین منظور مقالات منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ از پایگاه های معتبر بین المللی و داخلی گردآوری و پس از حذف موارد تکراری و انجام فرآیند غربالگری سه مرحله ای عنوان، چکیده و متن کامل در نهایت ۳۴ مقاله واجد شرایط برای تحلیل انتخاب شدند. داده های استخراج شده شامل نویسندگان، سال انتشار، صنعت مورد بررسی، روش تحقیق و یافته های اصلی بود و مطالعات در سه دسته کلان اقتصادی، بنگاه محور و سیاست گذاری آینده پژوهی طبقه بندی شدند. یافته های پژوهش نشان می دهد که ناترازی انرژی و به دنبال آن خاموشی صنعتی از طریق کاهش ظرفیت تولید، افزایش توقف خطوط تولید، رشد هزینه های عملیاتی، افزایش استهلاک تجهیزات، کاهش بهره وری کل عوامل تولید، افت رقابت پذیری، کاهش صادرات و کاهش کیفیت محصولات عملکرد صنایع را به طور معناداری تضعیف می کند. در سطح کلان بی ثباتی در عرضه انرژی موجب کاهش سرمایه گذاری صنعتی و افت رقابت پذیری می شود. با این حال، تنوع بخشی به سبد انرژی، توسعه فناوری های کم مصرف و تقویت توانایی نوآوری سازمانی می تواند نقش تعدیلگر در کاهش آثار منفی ایفا کند. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که مدیریت ناترازی انرژی مستلزم رویکردی یکپارچه شامل اصلاح سیاست های انرژی، سرمایه گذاری زیرساختی و ارتقای تاب آوری بنگاه ها است.

کلیدواژه ها:

ناترازی ، انرژی ، خاموشی ، صنعتی ، بنگاه های کوچک و متوسط ، امنیت ، انرژی ، بهره وری صنعتی ، هزینه عملیاتی