شناسایی و تحلیل حلقه های گمشده در بهره وری صنایع ایران نقش نظام آراستگی ژاپنی (۵S) به عنوان پیشنیاز اقدامات پیشگیرانه و نظام تعمیر و نگهداری با رویکرد پیشنهاد الزام در استاندارد ملی

بهره وری در صنایع ایران به ویژه در صنایع تولیدی با چالش های ساختاری عمیقی مواجه است که ریشه در نادیده گرفتن زیرساخت های نرم و پیش نیازهای ضروری برای استقرار نظام های نگهداشت دارد. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل «حلقه های گمشده» در زنجیره بهره وری صنایع ایران و تبیین نقش نظام آراستگی ژاپنی (۵S) به عنوان پیش نیاز کلیدی اقدامات پیشگیرانه و نظام تعمیر و نگهداری انجام شده است. روش تحقیق مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی اسناد و استانداردهای ملی، مطالعات تطبیقی با کشورهای صنعتی و استدلال منطقی در چارچوب نظریه سیستم ها است. یافته ها نشان می دهد که حلقه های گمشده اصلی شامل گسست میان اسناد و عمل، نادیده گرفتن محیط کار به عنوان عامل فعال، شکاف میان فرهنگ سازمانی و ساختارهای رسمی و فقدان نگاه سیستمی به پیش نیازهاست. در این میان ۵S نه تنها به عنوان یک ابزار نظم بخشی بلکه به عنوان یک نگرش فرهنگی و مکانیسم قابلیت دیدن ناهنجاری ها عمل می کند که اجرای اثربخش نظام های پیچیده ای مانند نگهداری پیشگیرانه (PM)، نگهداری بهره ور فراگیر (TPM) را ممکن می سازد. تحلیل تطبیقی استانداردهای ملی ایران آشکار ساخت که الزام صریحی برای استقرار ۵S به عنوان پیش شرط نظام های نگهداشت وجود ندارد، در حالی که در استانداردهای کشورهای صنعتی این ارتباط به وضوح تصریح شده است. نتیجه گیری نهایی پژوهش بر این امر تاکید دارد که ارتقای ۵S از یک روش اختیاری به یک «الزام ساختاری» در استانداردهای ملی ایران به عنوان یک راهبرد سیاستی ضروری می تواند حلقه های گمشده را تکمیل و بستر لازم برای تحقق بهره وری پایدار در صنایع را فراهم آورد. این پژوهش پیشنهاد می کند که در بازنگری استانداردهای ملی، ۵S به عنوان پیش نیاز استقرار نظام های نگهداشت و ایمنی تعریف و فرایند ممیزی آن الزامی گردد.

کلیدواژه ها:

بهره وری ، صنعتی ، حلقه های گمشده ، نظام آراستگی (۵S) ، نگهداری پیشگیرانه (PM) ، استاندارد ملی ، صنایع تولیدی ایران