ساختار دانش و خوشه های مفهومی در نسل چهارم اجرای خط مشی عمومی: تحلیل علم سنجی داده های اسکوپوس

مسئله پژوهش مطالعات اجرای خط مشی عمومی در دهه اخیر دستخوش تحولاتی مفهومی شده اند که برخی پژوهشگران از آن با عنوان نسل چهارم اجرای خط مشی یاد می کنند. این پژوهش با هدف ترسیم نقشه مفهومی این حوزه نوظهور و شناسایی الگوهای همکاری و روندهای پژوهشی آن انجام شده است. روش شناسی با استفاده از پایگاه اسکوپوس مدارک علمی مرتبط با اجرای خط مشی که شامل مفاهیم نسل چهارم، شبکه، حکمرانی، حکمرانی مشارکتی، سیستم های پیچیده تطبیقی، هم آفرینی و ... بودند در بازه ی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ استخراج شد (۶۹۵ مقاله زبان انگلیسی). تحلیل علم سنجی با نرم افزار VOSviewer نسخه ی ۱.۶.۲۰ صورت گرفت. پارامترها شامل هم رخدادی کلیدواژه ها حداقل ۵، تکرار، هم تالیفی کشورها، تحلیل استنادی (مراجع پراستناد) و نقشه پوششی برای نمایش روند زمانی موضوعات بودند. داده ها پس از پیش پردازش و یکسان سازی کلیدواژه های مترادف وارد VOSviewer شدند و خوشه های موضوعی و شبکه های همکاری ترسیم گردید. یافته های کلیدی تحلیل خوشه بندی کلیدواژه ها پنج خوشه ی عمده را نشان داد که بیانگر زیر حوزه های متمایز در مطالعات اجرای خط مشی نسل چهارم هستند از جمله خوشه های مرتبط با بروکراسی، میدانی، حکمرانی چندسطحی و شبکه ای، حکمرانی مشارکتی و تطبیقی در محیط زیست، سیاستگذاری مبتنی بر شواهد و سلامت و یادگیری و انتقال خط مشی. تحلیل هم تالیفی کشورها شبکه ی همکاری علمی گسترده ای را آشکار ساخت که در آن کشورهای پیشرو (بریتانیا، ایالات متحده، آلمان، هلند و چین) نقش مرکزی داشته و دو بلوک همکاری متمایز اروپایی و آنگلوساکسون/آسیایی مشاهده شد. در تحلیل استنادی آثار کلاسیک مانند بروکراسی خیابانی (Lipsky۱۹۸۰)، چارچوب های حکمرانی مشارکتی (e.g. Ansell & Gash ۲۰۰ eg, ۲۰۰) به کرات به عنوان منابع مرجع در این حوزه ظاهر شده اند. روندهای زمانی نشان داد موضوعاتی نظیر ظرفیت سیاستی و ابزارهای خط مشی در سال های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند در حالی که مفاهیم قدیم تری چون فدرالیسم یا سیستم های تطبیقی پیچیده در اوایل دهه ۲۰۱۰ غالب بودند. نوآوری و کاربرد این پژوهش برای نخستین بار تصویری جامع از ساختار دانش در حوزه ی اجرای خط مشی نسل چهارم ارائه می دهد. یافته ها می تواند برای پژوهشگران خط مشی به منظور شناسایی شکاف های پژوهشی و برای سیاستگذاران جهت درک شبکه ی بازیگران و موضوعات داغ برای برنامه ریزی تحقیقات آینده مفید باشد. همچنین، کاربرد روش علم سنجی و ابزار VOSviewer در این مطالعه می تواند به عنوان الگویی برای مطالعات کتاب سنجی حوزه های سیاستی مشابه مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اجرای خط مشی نسل چهارم ، خط مشی عمومی ، تحلیل علم سنجی ، شبکه ها ، حکمرانی ، حکمرانی مشارکتی