ارائه مدل ارتباطی عوامل موثر بر پذیرش سیستمهای هوش تجاری در سازمانها در ایران مبتنی بر معادلات ساختاری SEM

در سالهای اخیر سازمانهای ایرانی به منظور بهبود فرآیندهای تصمیم گیری و ارتقای عملکرد مدیریتی، به استفاده از سیستم های هوش تجاری (Business Intelligence) روی آورده اند. با این حال شواهد پژوهشی نشان می دهد که چالش اصلی بسیاری از سازمان ها نه در استقرار فنی این سیستم ها بلکه در پذیرش و استفاده موثر آنها توسط کاربران سازمانی است. به رغم سرمایه گذاری های گسترده فناورانه بخش قابل توجهی از پروژه های BI به دلیل ضعف در پذیرش کاربران و عوامل سازمانی به نتایج مورد انتظار دست نمی یابند. پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمون یک مدل ارتباطی جامع به بررسی تاثیر هفت عامل کلیدی شامل کیفیت اطلاعات (IQ)، کیفیت سیستم (SQ)، سودمندی ادراک شده (PU)، سهولت استفاده ادراک شده (PEOU)، حمایت مدیریت (MS)، فرهنگ سازمانی (OC) و رضایت کاربران (US) بر پذیرش سیستم های هوش تجاری در سازمان های ایرانی می پردازد. همچنین نقش سازوکارهای میانجی گر و تعدیل گر در مدل مفهومی مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ روش شناسی توصیفی-پیمایشی است. داده ها از طریق پرسشنامه ای معتبر و پایا از میان مدیران و کارشناسان سازمان های دارای سیستم BI در ایران گردآوری شد. برای تحلیل داده ها از روش مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (LS-SEM) و نرم افزار SmartPLS استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد همه عوامل مورد بررسی تاثیر معناداری بر پذیرش BI دارند و در این میان سهولت استفاده ادراک شده و سودمندی ادراک شده قوی ترین اثرات مستقیم را بر پذیرش سیستم های هوش تجاری دارند؛ نتیجه ای که هم راستا با مبانی مدل پذیرش فناوری است. تحلیل میانجی گری نشان می دهد که بخشی از اثر عوامل فنی و مدیریتی از طریق PU و PEOU منتقل می شود. همچنین نتایج آزمون تعدیل گری بیانگر آن است که فرهنگ سازمانی رابطه بین سهولت استفاده ادراک شده و پذیرش BI را به طور معناداری تقویت می کند. شاخص های برازش مدل (SRMR=۰.۰۲۸، R²=۰.۸۸۵) حاکی از توان تبیینی بالای مدل پژوهش است.

کلیدواژه ها:

هوش تجاری (BI) ، پذیرش ، فناوری ، مدل ارتباطی ، معادلات ساختاری (SEM) ، سازمانهای ایرانی