کارآمدی دولت ها و لزوم تغییر حکمرانی بر پایه حکمرانی دانش: طرح جامع بازآفرینی نظام اداری ایران «دولت، مردم و دانشگاه»

نظام اداری ایران با چالش هایی نظیر بوروکراسی سنگین و عدم انطباق برنامه های توسعه با شواهد علمی و فرهنگی روبه رو است. این مقاله چارچوبی راهبردی برای گذار به مدل نوین حکمرانی دانشی (Knowledge-Based Governance) تحت عنوان «دولت، مردم و دانشگاه» ارائه می دهد. این مدل بر همگرایی سه رکن دموکراسی (مردم)، اجرای کارآمد (دولت) و نقش آفرینی (دانشگاه) استوار است. مبانی نظری طرح شامل تلفیق دموکراسی تخصصی (Epistocracy) با حکمرانی نوین است به نحوی که شعار محوری آن «دانش فرمانده، توسعه مردم ناظر توسعه و دولت مجری توسعه» می باشد. در سطح ملی، نهاد بالادست با عنوان «شورای عالی مدیریت و حکمرانی کشور» (HGC) طراحی شده است که متشکل از مدیران دانشگاه های معین کشوری، مدیران انجمن های تخصصی و صنفی و احزاب (دولت به عنوان قطب های علمی، تخصصی و حزبی) است. ساختار استانی نیز بر محوریت دانشگاه معین استان به عنوان اتاق فکر و سیاستگذار منطقه ای تعریف شده که در انتخاب مدیران اجرایی (استاندار و فرماندار) از طریق تایید علمی و رای شوراهای صنفی مشارکت مستقیم دارد. از نظر مالی، وجود درآمدی در هر استان به همراه اصل پرداخت مالیات در مبدا و تاسیس «صندوق توسعه زیرساخت های استان» با نظارت دانشگاه ها منجر به تمرکززدایی منابع و افزایش عدالت منطقه ای و ترغیب مردم جهت رشد استان خواهد شد. فازهای اجرایی شامل آماده سازی (۱-۲ سال)، آزمایشی (۳-۴ سال) و نهادینه سازی (۵-۱۰ سال) تبیین شده است. این طرح با حذف تصمیمات غیر کارشناسی و استقرار شفافیت مالی مبتنی بر شاخص های عملکردی (KPI) به دنبال تحقق دولتی چابک، پاسخگو و منطقه محور است. همچنین کوچک سازی دولت نیز در طرح هدف گذاری گردیده است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، دانشی ، دولت ، مردم ، دانشگاه ، دموکراسی ، تخصصی ، تمرکز زدایی ، مالی ، کوچک سازی