مدیریت سرمایه انسانی در صنایع خلاق دیجیتال و نقش آن در توسعه رسانه های دانش بنیان

صنایع خلاق دیجیتال به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد دانش بنیان بیش از هر زمان دیگری به مدیریت سرمایه انسانی خلاق راهبردی وابسته اند (Li, ۲۰۲۰). در این صنایع مزیت رقابتی نه بر دارایی های فیزیکی، بلکه بر دانش، مهارت و خلاقیت نیروی انسانی استوار است (Hesmondhalgh & Baker, ۲۰۱۸)؛ از این رو طراحی الگوهای نوین مدیریت منابع انسانی متناسب با ویژگی های این حوزه ضرورتی اساسی به شمار می رود (El Garem, ۲۰۲۶). با وجود رشد شرکت های خلاق و رسانه های دانش بنیان در ایران هنوز چارچوبی جامع و بومی برای مدیریت سرمایه انسانی در این بخش توسعه نیافته است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند ادبیات (SLR) و بر اساس چارچوب PRISMA، به بررسی مطالعات منتشر شده در پایگاه های معتبر بین المللی و داخلی در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ پرداخته و پس از غربالگری نظام مند، ۴۵ مقاله را برای تحلیل نهایی انتخاب کرده است (کوهی، ۱۴۰۴). یافته ها با استفاده از روش تحلیل مضمون در چهار محور اصلی طبقه بندی شدند: (۱) استراتژی های جذب و نگهداشت استعدادهای خلاق (Alrifae et al., ۲۰۲۵)، (۲) توانمندسازی و توسعه مهارت های دیجیتال (گنجی و نیازیان، ۱۴۰۴)، (۳) نقش راهبردی مدیریت منابع انسانی در تقویت نوآوری سازمانی (Rustiana et al.) و (۴) چالش ها و فرصت های اقتصاد دانش بنیان (Dabić et al.) نتایج نشان می دهد که گذار از رویکردهای سنتی منابع انسانی به مدل های دیجیتال محور نظیر HR۴.۰ و بهره گیری از تحلیل داده های منابع انسانی (Maghsoudi et al.) پیش شرط شکل گیری نوآوری پایدار در رسانه های دانش بنیان است، همچنین موفقیت این رویکردها در ایران مستلزم بومی سازی متناسب با بافت، فرهنگی، نهادی و زیرساختی کشور است (داوری و اصغری، ۱۴۰۳). چارچوب مفهومی پیشنهادی این پژوهش با تلفیق نظریه سرمایه انسانی (Smith, ۲۰۱۹)، طبقه خلاق (Florida, ۲۰۱۹) و قابلیت های پویا (Teece, ۲۰۰۷)، مدلی یکپارچه برای تبیین نقش مدیریت سرمایه انسانی در توسعه رسانه های دانش بنیان ارائه می دهد و می تواند مبنایی برای تصمیم گیری مدیران، سیاست گذاران و پارک های علم و فناوری در طراحی استراتژی های منابع انسانی دیجیتال محور باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت منابع انسانی ، صنایع خلاق دیجیتال ، نوآوری ، توسعه رسانه های دانش بنیان