معماری الگوریتمیک فرهنگ: مطالعه سازوکارهای کنترل ذهن و صورت بندی فرهنگ در پلتفرم های ویدیویی (مطالعه موردی: نتفلیکس و فیلیمو)

نظریه های کلاسیک صنعت فرهنگ و جهانی شدن، امروزه جهت تبیین قدرت در پلتفرم های ویدیویی کارآمدی لازم را ندارند و به همین جهت این پژوهش با استفاده از فلسفه بیونگ چول هان و روش تحلیلی-انتقادی مبتنی بر منابع کتابخانه ای به تحلیل پلتفرم هایی مانند نتفلیکس و نمونه های بومی آن نظیر فیلیمو و نماوا می پردازد. پرسش محوری پژوهش این است که چگونه جهانی شدن از یک فرایند صرفا فرهنگی به کنترل الگوریتمی ذهن کاربران تغییر شکل داده است. بررسی ها نشان می دهد که این پلتفرم ها برای کنترل ذهن و سلیقه مخاطب از طریق چهار سازوکار درهم تنیده عمل می کنند: تبدیل کردن عمل تماشا به یک پروژه رقابتی (جامعه دستیابی)، محبوس کردن مخاطب در حباب محتواهای مشابه (دوزخ همسانی)، حذف تامل انتقادی به کمک زیبایی شناسی صیقلی و روایت های بدون اصطکاک و درنهایت بازتعریف ارزش ها از مسیر استانداردسازی مضامین. یافته های اصلی پژوهش حاکی از آن است که پلتفرم های بومی ایران نیز دقیقا همان منطق الگوریتمی و نظام ارزشی جهانی را بازتولید می کنند. این همگرایی پنهان به شکل گیری یک «ابرفرهنگ» استاندارد انجامیده است که در آن، تفاوت های فرهنگی به عناصری صرفا تزئینی تقلیل یافته اند. درنتیجه این سازوکارها، جهانی شدن دیجیتال به همسان سازی ذهن کاربران منجر شده و آن ها در حصار توهم آزادی انتخاب، به صورت کاملا داوطلبانه تحت کنترل درآمده اند.

کلیدواژه ها:

روان سیاست ، جهانی شدن ، پلتفرم های ویدئویی ، بیونگ چول هان ، ابرفرهنگ