رقابت روسیه و چین و تحول الگوهای مداخله در افغانستان پس از طالبان (۲۰۲۱ به بعد)

خروج نیروهای ایالات متحده و فروپاشی جمهوری اسلامی افغانستان در سال ۲۰۲۱ الگوی مداخله خارجی را دگرگون ساخت. روسیه و چین بدون اشغال نظامی مستقیم، از ترکیب ابزارهای امنیتی، دیپلماتیک، اقتصادی و منطقه ای برای حفظ منافع خود و شکل دهی به محیط پیرامونی افغانستان بهره گرفته اند. پرسش اصلی این است که الگوی مداخله این دو قدرت پس از ۲۰۲۱ چه تفاوت ها و اشتراک هایی دارد و چگونه بر بی ثباتی سیاسی افغانستان اثر می گذارد؟ فرضیه پژوهش آن است که روسیه عمدتا از دریچه امنیت آسیای مرکزی، مهار افراط گرایی و رقابت ژئوپلیتیکی با غرب به افغانستان می نگرد، در حالی که چین امنیت سین کیانگ را با منافع اقتصادی، اتصال منطقه ای و دیپلماسی چندجانبه پیوند می دهد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تاریخی است. یافته ها نشان می دهد تغییر ابزار مداخله از حضور نظامی به تعامل مشروط، دیپلماسی منطقه ای، همکاری امنیتی و نفوذ اقتصادی، پایان رقابت خارجی نیست بلکه شکل آن را تغییر داده است. اثرگذاری این دو قدرت بر بی ثباتی بیش از مداخله مستقیم، از طریق وابستگی های امنیتی-اقتصادی، تاثیر بر محیط منطقه ای و محدود شدن ظرفیت تصمیم گیری مستقل دولت شکل می گیرد.

کلیدواژه ها:

افغانستان ، روسیه ، چین ، طالبان ، نظریه وابستگی ، ابتکار کمربند و راه